19 augustus 2026 – Praten over problemen met een AI-chatbot kan mensen tijdelijk een beter gevoel geven. Onderzoekers zagen dat mensen na het uiten van hun emoties minder stress en eenzaamheid rapporteerden en juist meer sociale steun ervoeren. Het effect was vergelijkbaar met dat van een gesprekspartner waarvan deelnemers dachten dat het een mens was.

Dat blijkt uit een recent onderzoek van onderzoekers van de Singapore Management University. De studie verscheen in Computers in Human Behavior Reports.

Minder stress en eenzaamheid
De onderzoekers wilden weten of het uiten van emoties tegenover een chatbot daadwerkelijk kan helpen. Daarbij keken ze ook naar een belangrijke vraag: maakt het uit of iemand denkt met een mens of met een AI te praten?

De deelnemers kregen de gelegenheid om hun emoties en dagelijkse problemen te uiten. Vervolgens werd gekeken naar verschillende aspecten van hun welzijn.

De resultaten zijn opvallend. Het gesprek met de AI-chatbot ging samen met minder stress en minder gevoelens van eenzaamheid. Ook nam de ervaren sociale steun toe. De verbetering was vergelijkbaar met die bij deelnemers die dachten dat ze hun verhaal aan een mens vertelden.

De volledige wetenschappelijke studie, Emotional support through AI: Venting to artificial intelligence or a perceived human may offer comparable emotional well-being benefits, is hier te lezen.

Geen bewijs dat AI menselijke hulp kan vervangen
De onderzoekers benadrukken niet dat chatbots menselijke relaties of professionele hulp kunnen vervangen. Het onderzoek gaat vooral over het directe effect van het uiten van emoties.

Dat onderscheid is belangrijk. Een chatbot kan altijd beschikbaar zijn, reageert doorgaans zonder oordeel en geeft gebruikers de mogelijkheid om op ieder moment hun verhaal kwijt te kunnen. Maar daarmee is nog niet aangetoond dat langdurig gebruik leidt tot een betere mentale gezondheid.

Een recente review van onderzoek naar zogenoemde synthetic relationships – sociale relaties tussen mensen en AI – laat juist zien dat daar zowel kansen als risico’s aan zitten. AI-relaties kunnen toegankelijk en persoonlijk zijn en mogelijk helpen tegen eenzaamheid. Tegelijkertijd bestaat het risico op emotionele afhankelijkheid en het verminderen van de waarde die mensen aan menselijke relaties hechten.

Vooral interessant voor mensen die moeilijk hulp zoeken
De bevindingen zijn interessant tegen de achtergrond van de groeiende rol van AI bij mentale gezondheid. Voor sommige mensen kan de drempel om met een chatbot te praten veel lager zijn dan de drempel om een vriend, familielid of hulpverlener te benaderen.

Ook in Nederland wordt hier onderzoek naar gedaan. Nederlandse onderzoekers onderzochten onlangs onder een representatieve groep van 1.388 Nederlanders hoe mensen kijken naar het gebruik van AI-chatbots voor gezondheidsvragen en het delen van gevoelige informatie. De bereidheid om informatie te delen bleek onder meer samen te hangen met de voordelen en risico’s die mensen aan AI toeschrijven.

Waar ligt de grens?
Juist daar ligt een belangrijke vraag voor de GGZ. Een chatbot kan een luisterend oor bieden, maar heeft geen menselijke relatie met de gebruiker. Bovendien kunnen mensen informatie aan een chatbot toevertrouwen die ze misschien niet met een hulpverlener zouden delen.

Een ander recent onderzoek laat zien dat mensen die AI gebruiken voor emotionele steun op psychologisch vlak kunnen verschillen van mensen die daadwerkelijk psychotherapie volgen. De onderzoekers vonden onder meer verschillen in hechtingsstijlen.

Ook de vraag of AI relaties met echte mensen kan verdringen, krijgt steeds meer aandacht. In een recente review worden emotionele afhankelijkheid en het mogelijk minder belangrijk vinden van menselijke relaties genoemd als belangrijke risico’s van langdurige mens-AI-relaties.

AI als aanvulling, niet als vervanging
Voor de GGZ kan AI daarom interessant zijn als laagdrempelige aanvulling. Een chatbot kan bijvoorbeeld helpen iemand zijn gedachten te ordenen, emoties onder woorden te brengen of een gesprek voor te bereiden.

Maar het nieuwe onderzoek laat vooral zien dat mensen zich op korte termijn beter kunnen voelen na het uiten van hun emoties tegenover een AI. Het bewijst niet dat een chatbot eenzaamheid op langere termijn oplost, depressie behandelt of professionele hulp kan vervangen.

De belangrijkste vraag voor vervolgonderzoek is daarom niet alleen óf AI mensen tijdelijk een beter gevoel kan geven, maar ook wat er daarna gebeurt. Zo is nog onvoldoende duidelijk of mensen door AI juist gemakkelijker contact zoeken met anderen, of zich uiteindelijk verder terugtrekken in een relatie met de chatbot.

Voor de GGZ betekent dat: AI kan mogelijk een laagdrempelige aanvulling zijn, maar de menselijke relatie blijft vooralsnog van wezenlijk belang.

Bronnen:

• Hu, M., Ho, J.Q.H., Ng, C., Wong, S.S.M. & Hartanto, A. (2026) – Emotional Support Through AI
• Ventura, A., Starke, C., Righetti, F. & Köbis, N. (2026) – Relationships in the age of AI
• Beets, G. e.a. (2026) – LLMs for health – Onderzoek – arXiv

Dit bericht is 14 keer gelezen.