20 september 2026 –  Bij kinderen met psychische klachten ontstaat een ongezonde leefstijl vaak al op jonge leeftijd, met lichamelijke klachten tot gevolg. Daarom ontwikkelde Jet Muskens een leefstijlinterventieprogramma gericht op gezond gedrag binnen gezinnen.

Jet Muskens is Kinder- en Jeugdpsychiater bij Karakter UC, Nijmegen en projectleider van het onderzoek MOVEMENTSS vanuit Karakter en het RadboudUMC. Van maart 2022 tot augustus 2026 werd het MOVEMENTSS-onderzoek uitgevoerd. Het onderzoek was gericht op kinderen met een psychische kwetsbaarheid.

‘Tijdens mijn opleiding tot kinder- en jeugdpsychiater merkte ik dat lichamelijke klachten die met een ongezonde leefstijl te maken kunnen hebben, vaker voorkomen bij kinderen met psychiatrische aandoeningen vergeleken met kinderen uit de algemene populatie’, vertelt projectleider Jet Muskens.

‘En dat terwijl onderzoek naar leefstijlinterventies bij kinderen met een psychische aandoening ontbreekt’ vervolgt ze. ‘Er zijn dus geen richtlijnen, behandelprogramma’s of uitgeruste behandelcentra waar kinderen met psychische problemen en een ongezonde leefstijl een goede behandeling kunnen krijgen.

Multimodaal leefstijlinterventie-programma voor deze groep kinderen
‘Daarom was in 2022 het juiste moment om ons project uit te voeren’ vervolgt Jet. ‘Met MOVEMENTSS hebben we een begin gemaakt om op jonge leeftijd (preventief) beleid in te zetten, gericht op een gezonde leefstijl voor gezinnen.

We hebben een multimodaal leefstijlinterventie-programma voor de dagelijkse klinische zorg voor kinderen met een psychische kwetsbaarheid ontwikkeld. De studie was gericht op kinderen van 6 tot 12 jaar met een psychiatrische diagnose. De focus lag op gezond gedrag voor het hele gezin in de eigen omgeving’.

Het leefstijlinterventieprogramma richtte zich op:

• bewegen
• optimale voeding
• slaap
• minder schermgebruik

Jet: ‘De verschillende leefstijlfactoren kunnen elkaar onderling beïnvloeden. Daarom is het een geïntegreerde behandeling voor het hele gezin, waarbij behandelaren ook meedoen aan bijvoorbeeld beweeginterventies en in de thuissituatie van het gezin komen’.

De behandeling bestond uit psycho-educatie over gezond gedrag, cognitieve gedragstherapie, psychomotore(systeem) therapie en intensieve thuisbehandeling gegeven door een multidisciplinair team dat speciaal getraind is door verschillende experts uit de verschillende zorgdisciplines voor kinderen (diëtist, kinderslaapexpert, verslavingsexpert, kinderarts).

Meer lichamelijke klachten dan kinderen uit de algemene populatie
Bij kinderen met psychische klachten, ontstaat een ongezonde leefstijl vaak al op jonge leeftijd. Een ongezonde leefstijl houdt verband met een hoger risico op verschillende aandoeningen zoals overgewicht, suikerziekte, hart- en vaatziekten en slaapproblemen. Dit effect is nog sterker wanneer een ongezonde levensstijl al op jonge leeftijd is ontstaan.

Zo’n ongezonde leefstijl bestaat bijvoorbeeld uit een dieet rijk aan verzadigde vetten en suiker, inactiviteit, overmatig gamen en verstoorde slaappatronen.

Ongezonde voeding, te weinig variatie in voeding, onvoldoende bewegen, een sedentair bestaan, slaapproblemen en veelvuldig beeldschermgebruik als kind kunnen zowel op korte als lange termijn leiden tot verschillende lichamelijke en psychische gezondheidsproblemen die zorgelijk zijn voor de ontwikkeling van het kind. Denk aan lichamelijke en psychische gevolgen zoals:

• Enerzijds overgewicht en obesitas; anderzijds ook gewichtsverlies en ondergewicht
• Hoge bloeddruk
• Diabetes mellitus
• Vaker huisartsen bezoek
• Hart- en vaatziekten
• Myopie
• Concentratie en aandachtsproblemen
• Lager zelfbeeld
• Stemming en angstproblemen
• Gedragsproblemen
• Gameverslaving
• Schoolverzuim

Resultaten
De interventiegroep werd vergeleken met de controlegroep. In de eerste 12 weken werd in beide groepen een verbetering gezien in psychiatrische klachten en eetgewoonten. Voor kwaliteit van leven, mentale gezondheid en lichamelijke gezondheid werden op korte termijn echter geen verbeteringen gevonden. Omdat de dataverzameling nog loopt en aanvullende analyses worden uitgevoerd, kunnen op dit moment nog geen definitieve conclusies worden getrokken over de effectiviteit van de interventie.

Samenwerking
Voor het onderzoek werd samen gewerkt met verschillende experts (kinderarts, kindersomnoloog, , diëtist, gedragsdeskundigen, klinisch genetica) op gebied van leefstijlfactoren van het RadboudUMC, Karakter Kinder- en jeugdpsychiatrie, UMC Utrecht, Rijnstate ziekenhuis, GGz Eindhoven, kinderslaapexpert en GGz Centraal.

Daarnaast ook met de landelijke werkgroep voor Leefstijlpsychiatrie van het Kenniscentrum Kinder- en Jeugdpsychiatrie en DREAMS (Dutch REsearch in child and Adolescent Mental health; een landelijk samenwerkingsverband tussen de vier grote, academische instellingen voor kinder- en jeugdpsychiatrie).

Binnen het DREAMS netwerk is een screeningsvragenlijst vanuit MOVEMENTSS gericht op leefstijlfactoren voor de intake van kinderen en jongeren met een psychische kwetsbaarheid ingezet.

Verder is in het landelijk onderwijs voor kinder- en jeugdpsychiaters van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) gezond gedrag en leefstijl onderdeel in het nieuwe onderwijsprogramma.

Voor meer informatie over het onderzoek kunt u contact opnemen met Movementss@karakter.com

De inzet van leefstijlgeneeskunde in de curatieve zorg
Een gezonde leefstijl is belangrijk om gezond te blijven en verkleint de kans op chronische aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten en diabetes. Kunnen we leefstijl ook inzetten als ‘medicijn? Om dit te achterhalen, doen 10 projecten klinisch medisch onderzoek naar leefstijlgeneeskunde. Dit doen ze vanuit de programmalijn Innovatie (Preventieprogramma). Daarnaast werken we samen met verschillende lokale gezonde leefstijlinitiatieven, huisartsen en gemeenten.

Bron:  zonmw.nl

Dit bericht is 2 keer gelezen.