18 november 2026 – Slapeloosheid verdient een volwaardige plek in de zorg, óók bij mensen die daarnaast kampen met psychische klachten. Uit promotieonderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam van slaaponderzoeker Joyce Reesen blijkt dat online cognitieve gedragstherapie de slaap sterk en langdurig kan verbeteren en waarschijnlijk ook kosteneffectief is. Online behandeling met begeleiding kan bovendien bijdragen aan het toegankelijker maken van effectieve zorg voor slapeloosheid.
Slapeloosheid komt veel voor en kan lang aanhouden. Toch wordt de aandoening in de praktijk nog onvoldoende herkend en behandeld. Dat geldt ook voor mensen met psychische klachten, terwijl slaapproblemen juist vaak samengaan met bijvoorbeeld angst, depressieve klachten of traumaklachten.
Reesen onderzocht hoe slapeloosheid samenhangt met verschillende psychische klachten en wat online cognitieve gedragstherapie voor slapeloosheid kan betekenen. Daarbij keek ze niet alleen naar de effectiviteit van de behandeling, maar ook naar de kosten, toepasbaarheid en ervaringen van deelnemers en therapeuten. Zij onderzocht de therapie bij mensen buiten de geestelijke gezondheidszorg én bij mensen die wachtten op een psychologische behandeling.
Slaap verbetert sterk en langdurig
Reesen: “Mijn conclusie is duidelijk: slapeloosheid kan en moet actief worden behandeld, ook als iemand tegelijkertijd psychische klachten heeft. Online cognitieve gedragstherapie, onder begeleiding van een therapeut, zorgt voor sterke en langdurige verbeteringen van de slaap. De behandeling blijkt bovendien goed toepasbaar en waarschijnlijk kosteneffectief in het verminderen van slapeloosheid.”
Dat een betere nachtrust automatisch andere psychische klachten oplost, blijkt echter niet uit het onderzoek van Reesen. Sommige angst- en andere klachten namen na de slaapbehandeling wel af, maar die verbeteringen waren klein en niet altijd blijvend. Voor mensen met andere psychische problemen blijft daarvoor dus meestal een aparte behandeling nodig.
Op langere termijn zijn er bovendien aanwijzingen dat slaapbehandeling mogelijk kan bijdragen aan het voorkómen van depressie. In een verkennende langetermijnanalyse hadden deelnemers die cognitieve gedragstherapie voor slapeloosheid combineerden met ondersteuning van het biologische dag-nachtritme een lagere kans om een depressieve stoornis te ontwikkelen. Vervolgonderzoek is nodig om vast te stellen of deze combinatiebehandeling daadwerkelijk depressie kan helpen voorkomen.
Eerder behandelen kan zorg toegankelijker maken
De resultaten bieden concrete aanknopingspunten voor de zorg. Effectieve behandeling van slapeloosheid bestaat al, maar bereikt nog lang niet iedereen die daar baat bij zou kunnen hebben. Juist online behandeling met begeleiding kan helpen om die behandelkloof kleiner te maken.
Daarbij is een belangrijke rol weggelegd voor huisartsen. Door slapeloosheid eerder te herkennen, kunnen zij patiënten zelf een behandeling aanbieden of gericht doorverwijzen. Ook binnen de geestelijke gezondheidszorg kan slaapbehandeling vaker onderdeel worden van bestaande zorgtrajecten. Iemand die bijvoorbeeld op behandeling voor een angststoornis wacht, zou in de tussentijd al met een online slaapbehandeling kunnen beginnen.
“Wel blijft maatwerk nodig. Niet iedere patiënt heeft dezelfde hoeveelheid begeleiding of dezelfde intensiteit van behandeling nodig. De uitdaging is daarom niet zozeer om nieuwe slaapbehandelingen te ontwikkelen, maar vooral om bewezen effectieve behandelingen toegankelijk te maken en goed in te passen in de reguliere zorg,” aldus Reesen.
Bron: vu.nl
Dit bericht is 1 keer gelezen.