19 september 2026 – Bij mensen die antidepressiva gebruiken, zijn al na een week veranderingen in de communicatie tussen hersengebieden zichtbaar. Een deel van die veranderingen lijkt samen te hangen met het medicijn, terwijl andere ook optreden bij mensen die een placebo krijgen. Dat blijkt uit onderzoek naar hersenscans van 386 mensen met een depressie.

Onderzoekers hebben onderzocht wat er in de hersenen gebeurt in de eerste weken nadat mensen met een depressie beginnen met antidepressiva. Met behulp van hersenscans en machine learning brachten zij veranderingen in de functionele verbindingen tussen hersengebieden in kaart.

De studie, gepubliceerd in Nature Mental Health, maakte gebruik van gegevens van 386 volwassenen met een depressieve stoornis. Van hen kregen 123 deelnemers sertraline, 138 escitalopram en 125 een placebo.

De onderzoekers bekeken de veranderingen na één en twee weken behandeling. Ze vonden veranderingen in de communicatie tussen verschillende hersennetwerken, waaronder netwerken die betrokken zijn bij aandacht en de verwerking van informatie.

Niet alle veranderingen zijn medicijneffecten
Een belangrijk onderdeel van het onderzoek is het onderscheid tussen veranderingen die optreden bij verschillende behandelingen en veranderingen die specifiek samenhangen met antidepressiva.

Een deel van de veranderingen werd bij patiënten gezien, ongeacht of zij een antidepressivum of een placebo kregen. Andere veranderingen, onder meer in hersengebieden die betrokken zijn bij emotieverwerking, werden vooral gevonden bij een deel van de deelnemers die antidepressiva gebruikten.

Dat onderscheid is van belang, omdat verbetering tijdens een behandeling niet automatisch volledig aan het medicijn kan worden toegeschreven. Ook verwachtingen, de behandelcontext en andere factoren kunnen een rol spelen.

Mogelijk aanknopingspunt voor behandeling op maat
De onderzoekers denken dat de resultaten kunnen bijdragen aan een beter begrip van de werking van antidepressiva. Op termijn zou kennis over vroege veranderingen in hersennetwerken mogelijk kunnen helpen om behandelingen beter op individuele patiënten af te stemmen.

Daarvoor is nog veel vervolgonderzoek nodig. De gevonden hersenveranderingen zijn niet direct te vertalen naar een voorspelling of een antidepressivum bij een individuele patiënt zal aanslaan. Ook betekent een meetbare verandering in de hersenen niet automatisch dat iemand zich klinisch beter voelt.

De studie biedt daarmee vooral nieuwe inzichten in de mogelijke werking van antidepressiva in de eerste behandelweek. Of deze inzichten kunnen leiden tot een betrouwbare methode om vooraf of vroeg in de behandeling het juiste middel te kiezen, moet nog blijken.

Bron: Tong e.a., Early brain functional connectivity changes induced by antidepressants and placebo, Nature Mental Health, 18 september 2026.

Lees de wetenschappelijke publicatie

Dit bericht is 4 keer gelezen.