8 juni 2026 – Bij GGZ Oost Brabant staat herstelgericht werken hoog op de agenda. In de meerjarenstrategie van de organisatie ‘Het is zo gek nog niet om het samen te doen’ is er dan ook expliciet aandacht voor dit thema, dat helpt de organisatie bij het maken van keuzes en het nemen van besluiten. Voor Jan-Willem Bedeaux,  bestuurder van GGZ Oost Brabant, is de zorgstandaard Herstelondersteuning een kompas. Een richtinggevend document dat uitnodigt tot gesprek. Hoe kijken we naar mensen? Hoe werken we samen? Hoe geven we ruimte aan eigen regie? Hoe betrekken we naasten, ervaringsdeskundigen en het sociaal domein?

Herstelondersteunend besturen
Jan-Willem: “Herstelondersteuning is geen opdracht aan professionals alleen. Het is een mensbeeld, iets dat je als organisatie uitdraagt, in alle lagen. Dus ook aan de bestuurstafel. Bestuurders geven elke dag vorm aan beleid. In taal, in keuzes over mensen en middelen, en in wat zij aandacht geven. Daarbij spelen prikkelende vragen. Welke keuzes maken wij mogelijk? Waar geven wij ruimte aan? En waar zitten wij herstel, soms met de beste bedoelingen, juist in de weg? Herstelondersteunend besturen betekent niet dat andere verantwoordelijkheden minder belangrijk worden. Het betekent wel dat je vanuit een andere blik kijkt, en daardoor ook andere dingen gaat zien.”

Maak de mens groter dan de behandeling
Volgens Jan-Willem is de zorg nog vaak scheef verdeeld. Formele zorg krijgt veel ruimte. Informele steun, het gewone leven en de eigen omgeving blijven sneller op de achtergrond. GGZ Oost Brabant wil daar meer balans in brengen. Jan-Willem: “Niet door behandeling minder belangrijk te maken, maar door de mens groter te maken dan de behandeling. Iemand is niet alleen patiënt, iemand is ook ouder, buur, wandelaar, hovenier, collega of vriend. Daarom gaat het niet alleen om de vraag: wat is er aan de hand? Het gaat ook om wie je bent, wat geeft betekenis, wat wil je weer kunnen en wie loopt er met je mee?”

Van expert zijn naar expertise bieden
Herstelondersteuning verandert ook de rol van professionals. Jan-Willem ziet een belangrijke verschuiving: van de expert zijn naar expertise bieden. “Dat lijkt klein, maar het verandert de verhouding. Wie expertise biedt, brengt kennis in als bijdrage, niet als eindpunt. De professionals, waaronder ervaringsdeskundigen, brengen vak- en ervaringskennis mee. De patiënt brengt kennis mee over het eigen leven. Naasten kennen de dagelijkse context. Het sociaal domein kent de mogelijkheden buiten de ggz. Zo ontstaat een rijker beeld en kan de patiënt  beter ondersteund worden bij het eigen herstelproces.”

Een tafel die het verhaal vertelt
In de werkkamer van Jan-Willem staat een tafel die  voor hem op maat is gemaakt op het terrein van GGZ Oost Brabant, door mensen uit de werkplaats. Jan-Willem is trots op die tafel, omdat het een mooi meubel is én omdat het verhaal erachter iets laat zien. Hij vroeg de makers of hij hen mocht fotograferen. Deze groepsfoto hangt nu in zijn kamer en een tweede afdruk hangt in de werkplaats.

Als bezoekers naar de tafel vragen, wijst Jan-Willem naar de foto. Dan stelt hij vaak dezelfde vraag: kunnen we zien wie welk deel heeft gemaakt? “Natuurlijk kan dat niet, maar precies daarin zit de betekenis. Want wat zien we als we naar die foto kijken? Zien we patiënten die worden beziggehouden? Of zien we vakmensen die samen iets moois hebben gemaakt? Het antwoord zegt iets over ons mensbeeld. Over hoe we kijken naar werk, waarde, talent en herstel.”

Behandeling en ondersteuning als samenspel
Jan-Willem weet dat herstelondersteuning in de praktijk soms schuurt. “Professionals willen ruimte geven aan eigen regie, keuzes en herstel. Tegelijk dragen zij verantwoordelijkheid voor goede en veilige zorg. Voor BIG-geregistreerde professionals speelt dat extra sterk. Zij werken binnen wet- en regelgeving en kunnen tuchtrechtelijk worden aangesproken op hun handelen. Dat maakt het soms ingewikkeld om ruimte te geven aan risico’s die bij herstel kunnen horen, zoals zelf keuzes maken, proberen, vallen en opnieuw beginnen.”

Toch hoeft die spanning herstel niet in de weg te staan. “Het vraagt om samenspel. Soms is medische expertise nodig en moet je de diepte in. Soms is juist een bredere blik nodig en gaat het over rollen, relaties, betekenis en perspectief. De ene keer leidt behandeling, de andere keer ondersteuning. Als die beweging soepel gaat, versterken ze elkaar.”

Samenwerking met het sociaal domein en leren vanuit de Wet langdurige zorg
“Herstel gebeurt niet alleen binnen de ggz. Misschien gebeurt het belangrijkste deel juist daarbuiten. Thuis, op werk, in de wijk, in contact met anderen. Daarom wil GGZ Oost Brabant de samenwerking met het sociaal domein versterken. Bij een verkennend gesprek gaat het niet alleen om de vraag of iemand ggz-zorg nodig heeft. Het gaat ook om de vraag wie of wat iemand kan helpen bij herstellen.”

Jan-Willem ziet ook kansen om te leren van zorg vanuit de Wet langdurige zorg: “Daar ligt de nadruk vaak minder op genezen en meer op kwaliteit van leven. Die blik past goed bij herstelondersteuning. Herstel betekent immers niet altijd dat klachten verdwijnen, maar wel dat iemand opnieuw richting kan geven aan het leven. De ggz brengt kennis mee over behandeling, psychische kwetsbaarheid en crisis. De langdurige zorg brengt ervaring mee met nabijheid, dagelijks leven en kwaliteit van bestaan. Juist daar kunnen sectoren van elkaar leren.”

Van visie naar vaste praktijk
“Bij GGZ Oost-Brabant zijn we gestart vanuit de meerjarenstrategie. De volgende stap is om herstelondersteuning steviger te verankeren in de praktijk, zodat het minder afhankelijk is van losse initiatieven. Een projectgroep werkt aan de vertaling van beleid naar de werkvloer. Ook vragen we mensen van buiten de organisatie om mee te kijken, omdat je als onderdeel van een systeem niet altijd ziet waar het schuurt of waar kansen liggen. Zo wordt herstelondersteuning geen extra laag naast het werk, maar iets wat we samen verweven in hoe we elke dag werken.”

Zorgstandaard Herstelondersteuning

• Lees de zorgstandaard op GGZ Standaarden
• Download de samenvattingskaart
• Download de werkkaart Samen afwegen bij spanning en dilemma’s

Bron: akwaggz.nl

Dit bericht is 11 keer gelezen.