21 februari 2026 – Het onderscheid tussen slapen en wakker zijn is niet altijd even duidelijk. Neurowetenschapper Francesca Siclari onderzocht mensen met slapeloosheid en slaapwandelaars. Het blijkt dat hun subjectieve ervaringen verband houden met specifieke patronen van slaap- en waakactiviteit in de hersenen.
Verschillende hersengebieden kunnen tegelijkertijd in verschillende toestanden verkeren. Sommige gebieden vertonen slaapachtige activiteit, terwijl andere gebieden wakkere activiteit vertonen. Siclari voerde slaaponderzoeken uit in een laboratoriumomgeving om te kijken hoe die regionale verschillen in hersenactiviteit onze ervaringen tijdens de slaap beïnvloeden.
Slaapwandelen en slapeloosheid
Ze onderzocht twee slaapstoornissen: slapeloosheid en slaapwandelen. Bij deze aandoeningen voelen of gedragen mensen zich alsof ze wakker zijn, terwijl belangrijke hersengebieden tekenen van slaap laten zien.
Bij mensen met slapeloosheid die zich ’s nachts wakker voelen blijven delen van de hersenen actiever dan wanneer ze zich slapend voelen. Het gaat met name om het voorste gebied dat betrokken is bij denken en zelfreflectie. Volgens Siclari is het dan ook niet verwonderlijk dat deze mensen meer doorlopende gedachten ervaren dan andere mensen wanneer ze zich ’s nachts wakker voelen. Dit patroon kan ook kortstondig voorkomen bij mensen die goed slapen, maar minder vaak en in kleinere delen van de hersenen.
De ervaringen van slaapwandelaars variëren sterk. Soms handelen ze op de automatische piloot met weinig bewustzijn, andere keren hebben ze levendige ervaringen. Hoe wakker ze zich voelen hangt samen met hoeveel van de hersenen waakachtige activiteit vertonen tijdens het slaapwandelen. Kortom: wat we ervaren tijdens de slaap hangt af van welke delen van de hersenen in slaapmodus zijn en welke delen meer waakachtige activiteit vertonen.
Ervaringen zijn biologisch gefundeerd
Volgens Siclari helpt haar onderzoek verklaren waarom de ervaringen van patiënten tijdens de slaap biologisch gefundeerd zijn. “Voor mensen met slapeloosheid kan het stigma verminderen als ze begrijpen dat hun ervaringen meetbare hersenactiviteit weerspiegelen. Dit onderzoek ondersteunt ook behandelingen die zich richten op specifieke hersengebieden.”
Voor slaapwandelaars heeft de biologische verklaring van hun ervaring implicaties voor hun diagnose, veiligheidsplanning en zelfs rechtszaken waarin de verantwoordelijkheid wordt betwist. Het onderzoek zou gebruikt kunnen worden voor behandelingen die specifiek gericht zijn op mentale activiteit bij deze patiënten, zoals gedragsinterventies of gerichte hypnose.
Siclari verdedigt haar proefschrift op 2 maart.
Bron: vu.nl
Dit bericht is 4 keer gelezen.
