Niet scrollen maar hollen: hoe zorgen we ervoor dat kinderen meer bewegen?

19 november 2026  – Thuis achter een schermpje en naar school met de fatbike. Kinderen zijn schrikbarend minder gaan bewegen, constateert bijzonder hoogleraar Sanne de Vries. Dat vergroot later de kans op ernstige ziektes. ‘De hele samenleving moet meer beweegkansen aanbieden.’

Oneindig veel schermtijd, gevaarlijker verkeer, bezorgdere ouders, verstening van de omgeving. De redenen waarom kinderen en jongeren minder bewegen liggen voor het oprapen, aldus De Vries. ‘In mijn jeugd had je alleen op woensdagmiddag kindertelevisie. Ik speelde elke dag buiten. Nu kunnen kinderen 24/7 filmpjes bekijken.’ Ouders zijn minder geneigd om hun kinderen naar buiten te sturen, signaleert ze. ‘Ze maken zich zorgen over het gevaarlijke verkeer. Veel buitenspeelplaatsen zijn verbannen naar de randen van de stad, daar willen ze hun kind niet alleen naar toe laten gaan.’

Overgewicht neemt toe
Het probleem is niet dat kinderen niet meer lid zijn van sportclubs of sportscholen; dat is nog altijd ruim 70 procent. De Vries: ‘De grote afname zit in dagelijks bewegen, in buitenspelen, lopen en fietsen terwijl zitgedrag en schermtijd toenemen.’ Sinds een jaar of twintig neemt het aantal kinderen met overgewicht dan ook opvallend toe. Daarom startte tien jaar geleden een jaarlijks monitoronderzoek naar beweging van kinderen van 4 jaar en ouder. Volgens recente cijfers speelt nu maar 1 op de 8 kinderen elke dag buiten en 3 op de 5 jongeren haalt niet de gewenste norm van per dag minstens 1 uur matig intensief bewegen.

Schadelijke gevolgen
Die richtlijn van de Gezondheidsraad is er niet voor niets. De Vries: ‘Gebrekkig bewegen en overgewicht vergroten later de kans op onder andere hart- en vaatziekten, kanker en depressie.’ Bovendien schaadt te weinig bewegen kinderen nu al in hun sociale en cognitieve ontwikkeling, benadrukt ze. Bewegen stimuleert de doorbloeding van de hersenen en versterkt neurale netwerken die belangrijk zijn voor het leervermogen.

Van individu naar systeem
Te lang werd bewegingsarmoede gezien als een probleem van individuele kinderen en jongeren. Of waren er stimuleringsmaatregelen die kinderen uit armere wijken niet bereikten. Daarom pleit De Vries in haar oratie voor een brede maatschappelijke aanpak die veel meer kansen creëert om te bewegen. Zoals zorgen voor meer groen, brede stoepen en veiliger verkeer die het aantrekkelijker maken om buiten te spelen. ‘Neem bij de herinrichting van wijken en straten niet de auto maar bewegende kinderen als uitgangspunt.’ En verweef beweging in de héle schooldag is haar advies, zowel op de basisschool als de middelbare school. ‘Nu wordt het beperkt tot de gymles.’ Schoolpleinen van middelbare scholen zijn vaak nog ‘heel saai’. ‘Scholen die rekken, baskets en tafeltennistafels plaatsen, zien dat leerlingen weer gaan bewegen in de pauze.’

Hele samenleving aan zet
De aanpak is volgens haar ook op beleidsniveau nog te versnipperd. Het bestrijden van bewegingsarmoede ligt vooral bij sportbeleid en niet bij onderwijs of ruimtelijke ordening. Ook opleidingen moeten hier veel meer aandacht aan besteden. Leer bijvoorbeeld pabo- en pedagogiekstudenten beter hoe ze gezond bewegen stimuleren gedurende de dag en stedenbouwkundigen welk effect de inrichting heeft op gedrag en gezondheid. Ook stipt De Vries de rol van ouders en werkgevers aan. Ouders die vroeg moeten werken, kunnen vaak niet hun kind lopend of fietsend naar school brengen. ‘Zorg voor flexibelere start- en eindtijden op het werk. Er is niet één snelle oplossing. De hele samenleving moet meer beweegkansen aanbieden.’

Bijzonder hoogleraar Sanne de Vries is voorzitter van Medical Delta, het samenwerkingsverband van Zuid-Hollandse universiteiten en hogescholen op het gebied van gezondheid en innovatie. Als Medical Delta-lector is ze ook verbonden tussen De Haagse Hogeschool en de Universiteit Leiden en het LUMC.

Bron: universiteitleiden.nl

Dit bericht is 1 keer gelezen.