12 februari 2026 – Ketamine is van oorsprong een anestheticum (verdovingsmiddel), maar wordt de laatste jaren ook ingezet bij psychische aandoeningen, vooral bij (therapieresistente) depressie. In de systematische review Ketamine-assisted psychotherapies for mental disorders: A historical overview and systematic review brengen onderzoekers van onder andere het UMCG en PsyQ de stand van zaken in kaart over behandelingen waarin ketamine wordt gecombineerd met psychotherapie, zo meldt het Nederlands Kenniscentrum voor Angst, Dwang en Depressie.
Wat houdt ketamine(-behandeling) in?
Ketamine kan op verschillende manieren worden toegediend (bijvoorbeeld intraveneus, intramusculair, intranasal of sublinguaal). In de psychiatrie wordt ketamine meestal gegeven in subanesthetische doseringen: lager dan de dosis die nodig is voor volledige narcose, maar hoog genoeg om tijdelijk merkbare effecten te geven. Een toedieningssessie vindt doorgaans plaats onder toezicht in een medische setting. De acute effecten houden ongeveer 40 minuten aan, en een sessie duurt vaak rond de twee uur. Dissociatieve/psychoactieve ervaringen komen regelmatig voor, maar volgens het artikel is de intensiteit daarvan niet sterk gekoppeld aan het antidepressieve effect bij depressie.
Een belangrijk aandachtspunt is dat de antidepressieve effecten van één toediening vaak snel optreden (vaak binnen 24 uur), maar meestal ook tijdelijk zijn (vaak enkele dagen). Daarom bestaan er behandelprotocollen met meerdere sessies (inductie en onderhoud), al is er in de praktijk veel variatie.
Wat hebben de onderzoekers gedaan?
De auteurs includeerden 64 artikelen (1973–2025) met in totaal 72 studies naar ketamine in combinatie met psychotherapie bij verschillende psychische stoornissen. De studies varieerden sterk in opzet en kwaliteit: er waren veel observationele studies (zoals dossiers/retrospectieve cohortstudies en casusbeschrijvingen) en 11 gerandomiseerde studies (RCT’s). De review concludeert dat de methodologische kwaliteit van de RCT’s vaak beperkt was.
Wat zijn de belangrijkste resultaten voor depressie, angst en dwang?
- Depressie (MDD/TRD): ketamine kan snelle antidepressieve effecten geven, maar die zijn vaak tijdelijk. Psychotherapie wordt in meerdere studies toegevoegd met het idee dat dit kan helpen om effect vast te houden of te versterken. De review laat echter zien dat de resultaten gemengd zijn en dat door de grote verschillen tussen studies geen stevige conclusies mogelijk zijn over de meerwaarde van psychotherapie bovenop ketamine.
- Angst: in verschillende (met name observationele) studies worden verbeteringen in angstklachten gerapporteerd, maar de review benadrukt dat het door beperkingen in het onderzoek vaak onduidelijk is wat precies het effect van de combinatie is.
- Dwang: er zijn relatief weinig studies. Enkele studies combineren ketamine met exposure-/CGT-aanpakken en rapporteren kortetermijnverbeteringen, maar ook hier geldt dat het bewijs nog te beperkt is om harde conclusies te trekken.
Wat betekent dit voor de praktijk?
Deze review schetst een breed veld met veel verschillende behandelvormen. De belangrijkste boodschap is dat ketamine met psychotherapie in uiteenlopende settings wordt toegepast en regelmatig positieve effecten worden gerapporteerd, maar dat de huidige literatuur te heterogeen en vaak methodologisch te zwak is om te kunnen zeggen:
- bij welke aandoeningen de combinatie het meest effectief is, en
- welke psychotherapeutische aanpak of timing (tijdens of na ketamine) het beste werkt.
Wel valt op dat veel protocollen dezelfde bouwstenen gebruiken: goede voorbereiding, een veilige setting, supervisie/monitoring tijdens de sessie en integratie achteraf. De auteurs pleiten voor grotere en beter opgezette studies om de bijdrage van ketamine, psychotherapie en de combinatie beter uit elkaar te kunnen trekken, en om veiligheid bij herhaalde behandeling systematisch te monitoren.
Bron: nedkad.nl
Dit bericht is 8 keer gelezen.
