13 juli 2026 – De richtlijn Somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis is herzien onder leiding van psychiater Lineke Tak namens de NVvP. De richtlijn bevat actuele aanbevelingen voor diagnostiek, communicatie en behandeling, gebaseerd op de nieuwste inzichten en DSM-5 criteria.
Somatisch-symptoomstoornissen en functioneel-neurologische-symptoomstoornissen zijn classificaties waarbij mensen last hebben van aanhoudende lichamelijke of neurologische klachten. Deze stoornissen komen vaak voor en hebben grote impact op het dagelijks functioneren van patiënten. Tegelijkertijd is er regelmatig sprake van stigmatisering en is de zorg vaak versnipperd. De vorige richtlijn (uit 2010) sloot niet meer aan op de huidige inzichten en diagnostische criteria.
Psychiater Lineke Tak:
“De afgelopen jaren is onze kennis over de somatisch-symptoomstoornis en de functioneel-neurologisch-symptoomstoornis sterk toegenomen. Deze richtlijn brengt die nieuwe inzichten samen en laat zien dat goede zorg begint met zorgvuldige communicatie, diagnostiek op basis van positieve diagnostische criteria en klinische kenmerken, gepersonaliseerde behandeling en samenwerking. Patiënten hebben last van de grenzen tussen onze vakgebieden. Ik hoop dat deze richtlijn zorgverleners helpt om, binnen én buiten de ggz en over de grenzen van hun eigen discipline heen, een gezamenlijke biopsychosociale taal en denkwijze te ontwikkelen en samen verantwoordelijkheid te nemen voor passende zorg voor deze grote patiëntengroep in Nederland.”
Bekijk de richtlijn somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis>>
Belangrijke veranderingen
De richtlijn is inhoudelijk herzien en uitgebreid met nieuwe modules. De nieuwe richtlijn sluit nu aan op de huidige classificaties: somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis (DSM-5). Deze classificaties vervangen de eerdere somatoforme stoornissen uit de DSM-IV.
Daarnaast hoeven lichamelijke klachten niet langer somatisch onverklaard te zijn voor de diagnose somatisch-symptoomstoornis. De focus in de behandeling ligt op biopsychosociale factoren die lichamelijke klachten beïnvloeden.
Een andere belangrijke wijziging is dat bij een functioneel-neurologisch-symptoomstoornis de diagnose wordt gesteld door een neuroloog op basis van ‘positieve klinische kenmerken’. Het is geen diagnose meer die gebaseerd is op exclusie.
Wat staat erin?
De richtlijn biedt praktische handvatten voor zorgverleners, bijvoorbeeld voor communicatie en integrale diagnostiek. Ook is er meer aandacht voor interdisciplinaire samenwerking en het patiëntenperspectief. Onderwerpen die aan bod komen zijn onder andere:
- preventie en vroeg signalering
- communicatie met patiënten
- diagnostiek in verschillende zorgsettings
- indicatiestelling voor behandeling
- verschillende behandelingsmogelijkheden (psychologisch, vaktherapeutisch,
- farmacotherapeutisch, multidisciplinair)
- betrekken van naasten
- organisatie van zorg
- aandachtspunten voor herstel, participatie en re-integratie
Samenwerking
De richtlijn is ontwikkeld op initiatief van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie
(NVvP), in samenwerking met vertegenwoordigers vanuit de beroepsverenigingen van psychologen (NIP), anesthesiologen (NVA), neurologen (NVN), geriaters (NVKG), revalidatieartsen (VRA), internisten (NIV), fysiotherapeuten (KNGF), oefentherapeuten (VvO), vaktherapeuten (Vaktherapie Nederland), ergotherapeuten (Ergotherapie Nederland), psychiaters (NVvP), huisartsen (LHV), bedrijfsartsen (NVAB), verzekeringsartsen (NVVG) en patiëntvertegenwoordigers (NALK).
Het Kennisinstituut van de Federatie Medisch Specialisten heeft het traject begeleid. Financiering is afkomstig van Akwa GGZ.
Bekijk de richtlijn somatisch-symptoomstoornis en functioneel-neurologisch-symptoomstoornis>>
Bron: psychiatrie.nl
