15 augustus 2026 – Mensen met een ernstige psychische aandoening lopen tijdens periodes van extreme hitte extra gezondheidsrisico’s. Psychiaters en andere zorgprofessionals vinden daarom dat deze groep expliciet moet worden opgenomen in het Nationaal Hitteplan.
Tijdens eerdere hittegolven zagen hulpverleners meer verwardheid, agressie en crisismeldingen bij mensen met psychische problemen. Volgens arts Ruth van Gelder van GGZ inGeest is er nog te weinig aandacht voor de combinatie van hitte en psychische kwetsbaarheid. Zij is een van de initiatiefnemers van Hitte & Psyche, een kennisplatform dat zorgprofessionals helpt om de gevolgen van hitte voor mensen met psychische aandoeningen beter te herkennen.
Luister hier de de podcast met Ruth van Gelder over hitte & psyche Praten met Phebe Kraanen en Ruth van Gelder
Hitte kan psychische klachten versterken
Dat hoge temperaturen invloed hebben op de mentale gezondheid blijkt ook uit wetenschappelijk onderzoek. De Duitse onderzoeker Benedikt Janzen onderzocht bijna een half miljoen telefoontjes naar hulplijnen. Bij temperaturen boven de 25 graden nam het aantal gesprekken over mentale problemen toe. Bij hoge temperaturen waren er bovendien aanwijzingen voor meer problemen rond emotioneel en psychisch welzijn en geweld. Het onderzoek is inmiddels gepubliceerd in het Journal of the Association of Environmental and Resource Economists.
Ook mensen met schizofrenie blijken bijzonder kwetsbaar voor extreme hitte. Onderzoekers van het British Columbia Centre for Disease Control onderzochten de gevolgen van de uitzonderlijke hittegolf in Canada in 2021. Mensen met schizofrenie hadden tijdens deze periode ongeveer driemaal zo hoog sterfterisico tijdens die specifieke hittegolf.
Verschillende risico’s komen samen
Volgens Van Gelder zijn er meerdere redenen waarom mensen met ernstige psychische aandoeningen extra kwetsbaar kunnen zijn. Sommige antipsychotica en andere medicijnen kunnen het vermogen van het lichaam om warmte kwijt te raken beïnvloeden. Daarnaast kunnen mensen met bijvoorbeeld schizofrenie minder goed herkennen dat hun lichaam oververhit raakt.
Ook sociale omstandigheden spelen een rol. Mensen met ernstige psychische problemen zijn vaker sociaal geïsoleerd en wonen relatief vaak in woningen die minder goed zijn geïsoleerd of onvoldoende mogelijkheden bieden om af te koelen. Alcohol- en drugsgebruik kunnen tijdens warme periodes bovendien toenemen.
Daarmee komen verschillende risicofactoren samen: lichamelijke kwetsbaarheid, psychische klachten, medicatie en sociale omstandigheden.
Psychische aandoeningen ontbreken in het Hitteplan
Het huidige Nationaal Hitteplan van het RIVM noemt onder meer ouderen, jonge kinderen en mensen met chronische aandoeningen als kwetsbare groepen. Ook mensen in een sociaal isolement en dakloze mensen worden door het RIVM als extra kwetsbaar aangemerkt. Mensen met een ernstige psychische aandoening worden echter niet als afzonderlijke risicogroep genoemd. Dat moet veranderen vinden de artsen achter Hitte & Psyche.
De artsen pleiten ervoor dat hulpverleners voorafgaand aan een periode van extreme hitte in kaart brengen welke cliënten extra risico lopen. Ook kan een extra contactmoment worden ingepland om te controleren of iemand voldoende drinkt en zijn woning voldoende kan koelen.
Het kennisplatform Hitte & Psyche heeft hiervoor praktische informatie en hulpmiddelen ontwikkeld voor zorgprofessionals, cliënten en naasten. Daarbij wordt samengewerkt met onder meer de GGD en het RIVM.
Klimaatverandering maakt voorbereiding belangrijker
De aandacht voor deze groep wordt urgenter omdat periodes van extreme hitte naar verwachting vaker zullen voorkomen. Tegelijkertijd kampt de geestelijke gezondheidszorg met personeelstekorten. Extra gezondheidsproblemen tijdens hitte kunnen daardoor de druk op crisisdiensten en andere vormen van ggz verder vergroten.
Het RIVM benadrukt dat het Hitteplan vooral bedoeld is om vooraf maatregelen te nemen bij groepen die zichzelf tijdens hitte minder goed kunnen beschermen. Volgens de betrokken artsen hoort daar ook aandacht voor mensen met ernstige psychische aandoeningen bij.
Voor hulpverleners betekent dit volgens Hitte & Psyche vooral: ken de kwetsbare cliënten, bespreek vooraf hoe zij zich koel kunnen houden en zorg tijdens een hitteperiode voor extra contact. Daarmee kunnen mogelijk ernstige gezondheidsproblemen en crisissituaties worden voorkomen.
Dit bericht is 6 keer gelezen.
