22 juli 2026 – Onderzoekers van de Vrije Universiteit Amsterdam en de Universiteit van Amsterdam publiceerden in mei 2026 in het tijdschrift World Psychiatry de tot nu toe grootste analyse naar de langetermijneffecten van psychotherapie bij depressie. De conclusie is bemoedigend: het effect van een behandeling houdt jarenlang aan.

Wat was er nog onduidelijk?
Dat psychotherapie werkt bij depressie is goed onderbouwd. Honderden onderzoeken hebben aangetoond dat behandelingen zoals cognitieve gedragstherapie, interpersoonlijke therapie, gedragsactivatie en probleemoplossende therapie effectief zijn. Wat veel minder duidelijk was: hoe lang dat effect aanhoudt.

Eerdere overzichtsstudies keken meestal naar losse meetmomenten — bijvoorbeeld hoe patiënten er na een half jaar of na een jaar voorstonden. Het aantal studies dat patiënten langer dan een jaar volgde, was bovendien beperkt. Daardoor bleef een belangrijke vraag onbeantwoord: hoe verloopt het effect van psychotherapie over de tijd?

Een grootschalige analyse
De onderzoekers verzamelden gegevens uit 191 gerandomiseerde studies, met in totaal bijna 34.000 deelnemers. Alle deelnemers werden minimaal zes maanden na de start van de behandeling gevolgd; bij een deel liep de follow-up door tot enkele jaren daarna. Samen leverde dit ruim 500 meetmomenten op.

Het bijzondere aan deze studie is de gehanteerde methode. In plaats van losse meetmomenten apart te bekijken, modelleerden de onderzoekers álle beschikbare gegevens tegelijk. Daardoor konden ze niet alleen vaststellen óf het effect blijft bestaan, maar ook hoe het verloop over de tijd eruitziet.

Wat komt eruit?
Het effect van psychotherapie bleek het grootst rond drie maanden na de start van de behandeling. Daarna nam het geleidelijk af tot ongeveer een jaar na de start — en vervolgens bleef het opvallend stabiel. Ook na twee, drie, vier en vijf jaar was het effect nog steeds duidelijk aanwezig en van vergelijkbare omvang.

Ook wanneer gekeken werd naar het aandeel mensen dat goed reageerde op de behandeling, bleef het voordeel van psychotherapie ten opzichte van de controlegroepen jarenlang bestaan. Dat voordeel nam wel geleidelijk af naarmate de tijd verstreek.

De onderzoekers voerden ook conservatieve controleberekeningen uit, waarbij ze ervan uitgingen dat mensen die uitvielen uit de studies helemaal geen baat hadden gehad. Zelfs onder die strenge aanname bleef het effect over meerdere jaren aantoonbaar.

Kanttekeningen
De onderzoekers plaatsen zelf een aantal nuanceringen. Ten eerste: het aantal metingen na twee jaar is beperkt, waardoor de uitkomsten voor die latere periode met voorzichtigheid geïnterpreteerd moeten worden. Ten tweede: hoewel de effecten aanhouden, zijn ze op de lange termijn van gemiddelde omvang — geen genezing voor iedereen. Bovendien reageert een deel van de patiënten van meet af aan onvoldoende op therapie, en is bekend dat veel mensen na herstel alsnog terugvallen.

Een opvallende bevinding was dat gedragsactivatie in deze analyse samenhing met minder blijvende effecten dan andere therapievormen. De onderzoekers benadrukken echter dat dit een statistisch verband is en geen bewijs voor oorzaak en gevolg; andere kenmerken van de betreffende studies kunnen hierin een rol spelen.

Wat betekent dit voor patiënten en behandelaars?
Voor mensen die overwegen om psychotherapie te starten, of daar middenin zitten, is dit bemoedigend nieuws: de winst van een behandeling verdwijnt niet zodra de laatste sessie voorbij is. Het effect neemt in het eerste jaar wel wat af, maar blijft daarna jarenlang stabiel.

Voor behandelaars onderstreept dit onderzoek de waarde van psychotherapie als investering op de lange termijn. Tegelijkertijd blijft aandacht voor terugvalpreventie belangrijk — juist omdat aanhoudend effect op groepsniveau niet betekent dat iedere individuele patiënt klachtenvrij blijft.

Bron: nedkad.nl

Dit bericht is 1 keer gelezen.