6 januari 2026 – Psychiater Johan Huisman (1943 – 2025) is een week na zijn 82ste verjaardag overleden. Huisman bracht het onderwerp euthanasie bij ondraaglijk en uitzichtloos lijden uit de taboesfeer en gaf psychiaters handvatten om met deze complexe materie om te gaan. Van 2001 tot 2009 was Huisman bestuurslid van de NVVE. Later was hij ook lid van de Medische Adviesraad en de commissie van beroep van de NVVE.
Johan Huisman startte in 2011 de Steungroep Psychiaters, nadat hij al sinds 1997 als steunpunt in Noord-Brabant fungeerde voor de Ledenondersteuningsdienst (het huidige Adviescentrum) van de NVVE. Psychiaters konden de Steungroep Psychiaters, waarvan Huisman na de oprichting voorzitter was, om advies vragen als zij een verzoek kregen om hulp bij zelfdoding. In 2007 zei Huisman hierover tijdens een publiek debat, opgetekend in NVVE-magazine Relevant: ‘Als psychiater loop je tegen veel onwillige collega’s aan. Je moet met collega’s kunnen overleggen als een vraag om hulp bij zelfdoding aan de orde komt, het gevoel hebben dat je er niet alleen voor staat. De NVVE zal daar een belangrijke rol in moeten vervullen.’
De Steungroep Psychiaters was van 2011 tot 2018 bereikbaar via het telefoonnummer van de NVVE; zo’n tien tot vijftien psychiaters draaiden tijdens kantooruren bereikbaarheidsdiensten. Vanaf 2018 ging de Steungroep Psychiaters op in het ‘Platform Euthanasie en Psychiatrie’ van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP).
Huisman werd in zijn loopbaan (onder meer als sociaal psychiater bij Stichting Geestelijke Gezondheidszorg Eindhoven, als psychiater-consulent bij Justus Medische Expertise en bij de afdeling Reclassering van het Leger des Heils) regelmatig geconfronteerd met patiënten met een aanhoudende doodswens. In 1998 verscheen het NVvP-rapport Hulp bij zelfdoding door patiënten met een psychiatrische stoornis, richtlijnen voor de psychiater, waarvan Huisman medeauteur was. Het rapport werd richtinggevend voor de praktijk. Hij was ook lid van het Adviescollege GGZ Nederland.
Johan Huisman liet duidelijk van zich horen in het al decennia durende debat over euthanasie bij lijden aan een psychische aandoening. Hij benadrukte steeds dat het de taak van de psychiater is om te luisteren en respect te tonen voor de existentiële nood van de patiënt. In zijn eigen woorden: ‘Een doodwens onderzoeken is de plicht van psychiaters’. In een interview met artsenblad Medisch Contact zei hij in 2017: ‘Op een bepaald moment heeft een patiënt zoveel meegemaakt en is hij zo aangedaan, dat er een grens is bereikt. Dat existentiële aspect (…) speelt in de psychiatrische casuïstiek altijd een rol. Je zult de doodswens moeten plaatsen in de levensgeschiedenis, hoe iemand met zijn stoornis is omgegaan, heeft geprobeerd te overleven en zich aan te passen.’
Het interview in Medisch Contact ging over de vraag in hoeverre de toenmalige euthanasierichtlijn van de NVvP stap voor stap en integraal moest worden gevolgd. Huisman vatte zijn werkwijze als volgt samen: ‘Ik heb altijd moeite gehad met dat almaar doorbehandelen. Je kijkt in de behandelgeschiedenis of de aangewezen behandeling in de richtlijn ongeveer wordt gecoverd door de brokken en stukken therapie die iemand een leven lang heeft gehad en dan probeer je een samenvattend oordeel te geven’. Huisman zei verder dat het zijn ervaring is dat een patiënt een enorme bereidheid tot behandeling toont, zodra die voelt dat diens doodswens serieus wordt genomen. In zekere zin is het écht luisteren naar iemand die dood wil juist een vorm van suïcidepreventie, aldus Huisman.
De NVVE is Johan Huisman veel dank verschuldigd. Onder zijn leiding groeide de Steungroep Psychiaters uit tot een onmisbare schakel in de euthanasiezorg. Zijn inzet was van grote betekenis voor de totstandkoming van de eerste richtlijn euthanasie bij psychiatrische aandoeningen. Zijn gedachtegoed leeft voort in de huidige praktijk, in de richtlijnen en in de steunstructuren die hij heeft helpen opbouwen. Johan Huisman laat een nalatenschap na van compassie, professionaliteit en moed. Hij hielp de NVVE en de psychiatrie om ruimte te creëren voor menswaardige keuzes bij uitzichtloos lijden. De NVVE is hem daarvoor diep dankbaar en wenst zijn nabestaanden veel sterkte met het verwerken van dit grote verlies.
Bron: nvve.nl
Dit bericht is 30 keer gelezen.
