6 september 2026 –  Enik Recovery College is een herstelacademie: een leer- en ontmoetingsplek in de wijk voor mensen met ervaring met psychische ontwrichting of verslaving die werken aan (verder) herstel. Hier wordt eenzaamheid doorbroken door verbinding, leren en wederkerigheid.

Eenzaamheid komt veel voor, ook bij mensen die te maken hebben met psychische ontwrichting. Hoogleraar psychiatrie bij het Universitair Medisch Centrum in Utrecht, Jim van Os geeft aan dat eenzaamheid bij het leven hoort en een gedeelde ervaring is. ‘We voelen ons allemaal weleens eenzaam, maar we delen dat niet zo makkelijk in onze maatschappij. Onze samenleving heeft meer plekken nodig waar je in kwetsbaarheid met elkaar kunt verbinden.’ Herstelacademies vervullen precies deze rol. Ze bieden een sociale omgeving waar mensen elkaar ontmoeten, leren en elkaar ondersteunen.

In deze video vertellen deelnemers en medewerkers van Enik Recovery College over hun ervaringen met de herstelacademie en de kracht van peer support. Ook hoogleraar psychiatrie Jim van Os komt aan het woord over eenzaamheid, verbinding en het belang van plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en ondersteunen.

Wat is een herstelacademie?
Herstelacademies zijn leer- en ontmoetingsplekken voor mensen met ervaring met psychische ontwrichting of verslaving die werken aan (verder) herstel. Ze zijn peer-run: medewerkers en vrijwilligers hebben zelf ervaring met herstel van psychische ontwrichting of verslaving. Er wordt niet gewerkt met diagnoses, verwijzingen of behandelplannen. Volgens teammanager Alina houdt dat de drempel laag. ‘Een herstelacademie is geen zorgorganisatie waar je komt met een doorverwijzing van de huisarts. Mensen stappen uit vrije wil binnen, uit nieuwsgierigheid, omdat ze ergens aan willen werken en niet omdat iemand anders vindt dat het moet.’

De kracht van peer support
Bij Enik staat herstel door peer support centraal. Mensen met vergelijkbare ervaringen ondersteunen elkaar vanuit gelijkwaardigheid en wederkerigheid. Dat maakt dat ervaringen gedeeld kunnen worden zonder oordeel en dat contact vaak als veilig wordt ervaren. Vrijwilliger en deelnemer Ása merkt wat dat betekent in diens dagelijks leven. ‘Als een avond stil is, maar ik kan terugkijken op waardevol contact hier, dan is de stilte ook oké.’ Ook ontdekte die dat die iets kan betekenen voor anderen: ‘Juist doordat ik mezelf ben.’

Ik ging mezelf isoleren, maar hier leerde ik dat ik goed genoeg ben

Henri kwam binnen met veel eenzaamheid en twijfels over zichzelf en is inmiddels medewerker. ‘Ik ging mezelf isoleren, maar hier leerde ik dat ik goed genoeg ben. Dat je je kwetsbaar mag opstellen en mag zeggen dat iets moeilijk is.’ In de ontmoeting met anderen ontstaat ruimte om te oefenen met contact en om te ervaren dat je er niet alleen voor staat.

Een plek voor ontmoeting en verbinding
Een belangrijk onderdeel van Enik is het Sociaal Trefpunt. Hier kun je binnenlopen voor een broodje, een kop thee of een gesprek. Volgens teammanager Alina maakt die informele setting het verschil. ‘Het leven wordt draagbaarder als je ergens kunt binnenlopen zonder afspraak, zonder oordeel en zonder dat je eerst iets hoeft uit te leggen.’

Dit sluit aan bij de visie van Van Os. Hij pleit voor een gemeenschapsgerichte benadering van mentale gezondheid. Psychisch lijden is volgens hem niet alleen een medisch probleem, maar iets dat verweven is met sociale relaties, omgeving en betekenis. Wat helpt, zegt hij, is niet altijd therapie of medicatie, maar ‘in verbinding in beweging komen’. Mensen herstellen als ze zich gezien en onderdeel van een groep voelen.

Groeiende groep voelt zich eenzaam
Het aantal mensen dat hulp zoekt bij psychische problemen groeit al jaren sterk. Tegelijk ervaren vooral jongeren meer druk, stress en eenzaamheid. De grenzen van ‘wat normaal is’ worden steeds smaller. Dat maakt veel mensen onzeker. Herstelacademies bieden een alternatief: geen diagnose, maar gemeenschap. Geen focus op tekort, maar op veerkracht. Geen behandeling, maar ruimte om te leren, te oefenen en steun te ervaren. Van Os: ‘Iedereen kan iets betekenen voor iemand met psychisch lijden. Burgers zouden bij elkaar moeten kunnen aankloppen om weer in beweging te komen.’ Herstelacademies laten zien hoe dat eruit kan zien in de praktijk.

Mensen moeten leren hoe ze omgaan met hun mentale ruimte, net zoals ze vroeger leerden fietsen

Zijn wie je bent
Het doel van een herstelacademie is niet alleen dat mensen zich binnen de academie beter voelen. Het gaat er ook om dat ze die kracht meenemen naar hun dagelijks leven. Ása merkt dat duidelijk bij Enik. ‘Ik heb hier geleerd dat ik mezelf kan zijn in contact. Dat ik kan praten en delen zonder dat het over diagnoses hoeft te gaan. Dat neem ik mee naar buiten.’ Ook Henri ziet dat terug. ‘Je hoeft je niet te verstoppen of beter voor te doen. Ik heb hier gevonden dat je er gewoon mag zijn.’ Het vergroten van zelfvertrouwen, verbinding en wederkerigheid werkt in alles door. Het succes zit in het samenspel van ontmoeting, leren en doen. Door actief deel te nemen, groepen te leiden of vrijwilligerswerk te doen, worden vaardigheden geoefend en ontstaat het gevoel ertoe te doen.

Kracht van de gemeenschap
Herstelacademies maken deel uit van een bredere beweging naar mentale gezondheid in de samenleving. In die beweging spelen gemeenschappen een belangrijke rol bij het voorkomen en verminderen van psychische klachten. Van Os noemt het een noodzakelijke stap, omdat de samenleving is veranderd. Mensen moeten leren hoe ze omgaan met hun mentale ruimte, net zoals ze vroeger leerden fietsen of zwemmen. Herstelacademies vormen hierbij een belangrijke bouwsteen. Ze bieden laagdrempelige ondersteuning in de wijk, zonder medische poortwachters, en laten zien dat herstel een collectief proces is. Niet alleen in therapiekamers, maar juist tussen mensen.

Bron: movisie.nl

Dit bericht is 2 keer gelezen.