12 augustus 2026 – In Nederland leven ongeveer 250.000 mensen met een ernstige psychische aandoening. Naar schatting 62.500 van hen krijgen niet de zorg en ondersteuning die zij nodig hebben. Tegelijkertijd zijn er grote tekorten aan passende woonplekken. Mensen raken daardoor na een opname, detentie of andere overgang in hun leven nog te vaak uit beeld.
De Nederlandse ggz presenteert vandaag met het rapport Blijvend nabij vijf concrete maatregelen om dat te voorkomen. De kern: hulp moet niet stoppen op het moment dat iemand van zorg, woning of instantie verandert.
“Mensen met ernstige psychische aandoeningen raken niet tussen wal en schip omdat we niet weten wat nodig is. We weten waar het misgaat: juist op de momenten dat iemand overstapt van de ene vorm van zorg of ondersteuning naar de andere. Dan mag iemand niet ineens alleen komen te staan,” zegt Ruth Peetoom, voorzitter van de Nederlandse ggz.
Vooral overgangen zorgen voor risico’s
Aan Blijvend nabij(opent in een nieuw tabblad) werkten zestien organisaties uit de keten van wonen, zorg en veiligheid mee, waaronder het Openbaar Ministerie, politie, straatdokters en verslavingszorg. Samen brachten zij in kaart waar mensen vastlopen en welke oplossingen nodig zijn.
De analyse laat zien dat vooral momenten waarop verantwoordelijkheden verschuiven kwetsbaar zijn. Bijvoorbeeld wanneer iemand uit een kliniek komt, uitstroomt uit de forensische zorg, na detentie terugkeert in de samenleving of verhuist naar een andere woonvorm. Als niet duidelijk is wie de begeleiding voortzet, raakt iemand sneller uit beeld. Dat kan leiden tot terugval, een crisis of dakloosheid.
Het rapport beschrijft daarom vijf maatregelen die ervoor moeten zorgen dat mensen niet steeds opnieuw zelf de weg naar hulp hoeven te vinden. De ondersteuning moet aansluiten bij de persoon en doorgaan zolang dat nodig is.
Vijf maatregelen
1. Maak bemoeizorg overal beschikbaar, mét behandelteam
Mensen die zelf geen hulp zoeken, komen nu vaak pas in beeld wanneer de situatie is geëscaleerd. Door eerder contact te leggen en behandeling beschikbaar te hebben, kunnen problemen eerder worden aangepakt.
2. Bouw de woningen die uitstroom mogelijk maken
Zonder passende woning loopt de zorg vast. Beschermde woonplekken blijven bezet en mensen kunnen niet doorstromen. In 2023 kwamen 1.320 corporatiewoningen beschikbaar voor uitstroom uit beschermd wonen, terwijl er jaarlijks 3.980 nodig zijn. Mensen wachten daardoor soms langer dan een jaar op een passende plek.
3. Laat ondersteuning meereizen bij iedere overgang
Niet de overgang zelf is het grootste risico, maar het ontbreken van iemand die verantwoordelijk blijft. Na ontslag uit een kliniek, uitstroom uit de forensische zorg of na detentie moet duidelijk zijn wie naast iemand blijft staan. Van de mensen die na een detentie van langer dan drie maanden vrijkomen, is 27 procent direct dakloos of zonder bekend onderdak.
4. Zorg dat de meldfunctie voor onbegrepen gedrag eerder én met opvolging werkt
De meldfunctie bestaat al, maar een melding leidt niet altijd snel genoeg tot passende hulp. Daardoor worden mensen soms pas geholpen wanneer de situatie ernstig is geëscaleerd. Vroege signalering, snelle opvolging en voldoende behandelcapaciteit zijn nodig om dat te voorkomen.
5. Bescherm woonvoorzieningen tegen drugscriminaliteit
Een woning is pas een stabiele basis als mensen er veilig kunnen wonen. Daarom moeten woonvoorzieningen worden beschermd tegen criminele beïnvloeding.
“Een ontslag uit een kliniek, een verhuizing of het einde van een detentie mag geen moment worden waarop iemand zijn ondersteuning verliest. Een psychische kwetsbaarheid verdwijnt niet omdat een traject of indicatie eindigt,” zegt Peetoom. “We moeten ervoor zorgen dat mensen niet steeds opnieuw hoeven te bewijzen dat zij hulp nodig hebben, maar kunnen rekenen op een netwerk dat naast hen blijft staan.”
Met Blijvend nabij roept de Nederlandse ggz overheid, gemeenten, zorgverzekeraars, woningcorporaties en alle betrokken organisaties op om samen verantwoordelijkheid te nemen. Alleen door zorg, wonen en veiligheid beter met elkaar te verbinden, kunnen we voorkomen dat mensen met ernstige psychische aandoeningen tussen wal en schip vallen.
Bron: denederlandseggz.nl
Dit bericht is 1 keer gelezen.
