Trauma veroorzaakt wezenlijke verandering in de hersenen

Facebooktwitterlinkedinmail

14 juni 2019 – In zijn boek “The Body Keeps The Score” uit 2014 doet de Amerikaanse psychiater Bessel van der Kolk (1943) een krachtige en warmhartige poging om een gigantische knuppel in het hoenderhok van de DSM-psychiatrie te gooien. Hij vertelt wat ruim 30 jaar werken met getraumatiseerde mensen hem geleerd heeft én… welke conclusies psychiaters en andere hulpverleners daaruit mogen trekken.

Van der Kolk schuift de DSM-5 aan de kant; de tijd van patiënten beoordelen op symptomen en gedragskenmerken, en hen daarna medicijnen voorschrijven, mag nu wel voorbij zijn. Medicijnen zijn bruikbaar, maar er is behoefte aan werkelijke oplossingen voor het ondraaglijk lijden voor miljoenen mensen met trauma.

Dit boek is geen felle aanklacht tegen de huidige psychiatrie. Maar met resultaten uit wetenschappelijk onderzoek, studies en getuigenissen van patiënten schudt Van der Kolk elke hulpverlener en ons allemaal krachtig wakker.

De belangrijke conclusie van Van der Kolk: de traumabeleving van volwassenen en kinderen die in hun jonge jeugdjaren zijn blootgesteld aan (emotionele) verwaarlozing, geweld en/of seksueel misbruik, is van een ander kaliber dan de traumabeleving van volwassenen ten gevolge van oorlogen, geweld, (verkeers)ongelukken en natuurrampen. Er is een nieuwe diagnostische omschrijving nodig die de vele aspecten van ontwikkelingstrauma verheldert, meer onderzoek mogelijk maakt en de weg vrijmaakt voor effectieve behandelingsmethoden.

Onderzoeken

Van der Kolk gaat uitgebreid in op de Adverse Childhood Experiences Study (ACE-studie) van Vincent Felitti. Die bracht aan het licht dat traumatiserende levensgebeurtenissen gedurende de jeugd en adolescentie veel meer voorkomen dan verwacht werd.

Deze en andere studies met vergelijkbare resultaten die onderbouwd werden met data uit hersenscans, laten Van der Kolk het aantal kinderen, dat per jaar in Amerika misbruikt en verwaarloosd wordt, schatten op ongeveer een miljoen. Hij spreekt over een verborgen epidemie: de ontwikkelingsstoornis.

De essentie van trauma is dat het overweldigend is, ongelooflijk en onverdraaglijk.

Trauma en de DSM

In de DSM-5 (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, een classificatiesysteem van psychische stoornissen) uit 2013 staan ruim 300 psychiatrische stoornissen en aandoeningen die vrijwel allemaal omschreven zijn via gedragskenmerken, waarbij verondersteld wordt dat ze het gevolg zijn van een onevenwichtige chemie in het brein of een of ander mankement aldaar.

Van der Kolk en zijn collega’s kwamen na veel onderzoek tot de conclusie dat er een specifieke groep getraumatiseerde mensen is die buiten de PTSS-criteria valt. Dat heeft geleid tot twee pogingen om een nieuwe trauma-aandoening opgenomen te krijgen in de DSM. Beide pogingen zijn mislukt.

De aanname dat psychiatrische aandoeningen te maken hebben met een ziekte van het brein, ziet volgens Van der Kolk vier fundamentele waarheden over het hoofd:

  1. herstel van relaties en gemeenschapsgevoel staat centraal bij het herstel van welzijn.
  2. taal geeft ons de kracht om onszelf te veranderen en anderen door onze ervaringen te delen; taal helpt ons te ontdekken wat we weten en aanvaardbare vorm van begrip te verkrijgen.
  3. we hebben het vermogen om onze eigen fysiologie te regelen, ook de zogenaamde onvrijwillige, onbewuste werking van ons brein en lichaam.
  4. we kunnen sociale omstandigheden veranderen als we een omgeving creëren waarin kinderen en volwassenen zich veilig kunnen voelen en waarin ze zich kunnen ontplooien.

Behandeling van getraumatiseerde mensen

Hoeveel inzicht we ook hebben en hoeveel begrip we ook ontwikkelen, het rationele brein is niet bij machte om via toespraken en verklaringen het emotionele brein (het limbische brein en de hersenstam) uit diens eigen realiteitsbesef te halen. Zelfs als je het met bewust denken klaarspeelt om te doen alsof er niets gebeurd is… de alarmsignalen van de andere breindelen stoppen niet. Het emotionele brein blijft op dezelfde manier werken en blijft stresshormonen uitzenden naar de spieren en organen.

Trauma heel je door weer de baas te worden over jezelf.

Van der Kolk vertelt dat er in principe 3 ingangen zijn om het helingsproces van getraumatiseerde mensen op te starten:

  1. Top down: erover praten, weer contact maken met anderen, onszelf toestaan weer te weten en te begrijpen wat er zich in ons afspeelt tijdens traumaherinneringen
  2. met medicijnen
  3. bottom up: het lichaam weer de beleving toestaan van alle sensaties die tegengesteld zijn aan de hulpeloosheid, razernij en gevoelloosheid die het gevolg zijn van trauma.

Door Tura Gerards
gids, coach, auteur, taalkrachtspecialist, spreker

Uitgebreide artikel is te vinden op LinkedIn

Het boek The Body Keeps The Score”

uit 2014 van de Amerikaanse psychiater Bessel van der Kolk is te bestellen bij bol.com voor € 10,99 

Dit bericht is 4991 keer gelezen.

Facebooktwitterlinkedinmail