Stress en depressie treffen niet alleen volwassenen, maar ook steeds meer kinderen

Facebooktwitterlinkedinmail

kind hoofdpijn

Stress en depressie worden weleens de kwalen van de 21ste eeuw genoemd. Ze treffen helaas niet alleen volwassenen, steeds meer kinderen gaan er ook onder gebukt.

Lang dacht men dat depressies bij kinderen niet bestonden. Maar als we de alarmerende berichten van de voorbije weken en maanden mogen geloven, zijn ze tegenwoordig schering en inslag. Eén op de drie kinderen zou bovendien lijden aan stress. Volgens kinder- en jongerenpsychologe Mireille Helderweirdt is er wel degelijk iets aan de hand. ‘Het tempo van onze maatschappij ligt hoog, waardoor er inderdaad meer stress voorkomt. Het is logisch dat ook kinderen daardoor beïnvloed worden: zij zijn heel gevoelig voor wat er in hun omgeving gebeurt, omdat ze zich nog niet goed kunnen afschermen. Ze hebben zich nog geen technieken eigen gemaakt om met stress om te gaan.’

Kleine signalen
Hoewel steeds meer kinderen eronder gebukt gaan, zal je toch nooit een kind horen zeggen: ‘Ik heb stress’. Mireille Helderweirdt: ‘Je kan het vergelijken met ziek zijn: ook een ziek kind zal zelden exact kunnen zeggen wat er aan de hand is. Het zal bijvoorbeeld aangeven dat het buikpijn heeft, maar als je dan naar de dokter gaat, kan evengoed blijken dat het een keelontsteking heeft. Op vlak van stress zal dat net zo zijn: het zal wel voelen dat er iets mis, maar kan het niet benoemen. Het is als ouder dus belangrijk om daar door te leren kijken.’

Om te weten of jouw kind last heeft van stress, is het belangrijk om te begrijpen wat stress precies is. Elk van ons heeft een ideaal prikkelingsniveau, een zone waarin we ons comfortabel voelen maar toch nog uitgedaagd worden om ons te ontwikkelen. Alles wat onder die zone – te weinig prikkels – en er boven – te veel prikkels – valt, zorgt voor stress. En die kan zich op verschillende manieren uiten. Als ouder zal je het meestal merken aan het feit dat je kind zich niet goed in zijn vel voelt of zich ineens heel anders begint te gedragen. Met stress kan je immers zowel constructief als destructief omgaan. Sommige kinderen zullen vanzelf aanvoelen dat het hen, als ze overprikkeld zijn, helpt om met een boekje in een hoekje te kruipen om weer tot rust te komen, maar vaker nog zullen kinderen in zo’n situatie net hard gaan tegenspartelen en lastig doen, waardoor de stress alleen maar toeneemt. Ook een depressie zal zich bij een kind niet zo duidelijk uiten als bij een volwassene. Al zal het zich bijvoorbeeld wel meer gaan afschermen van anderen, wat apathischer worden of net vervelend gaan doen.

Mireille Helderweirdt: ‘Het is belangrijk dat je die signalen leert herkennen, maar bij veel ouders gebeurt dat heel intuïtief. Ik raad wel aan om ook op heel kleine dingen te letten, zodat je snel kan ingrijpen. Ik denk bijvoorbeeld aan regelmatig terugkerende situaties waarin een kind een ander kind pijn doet. Spreek je kind daar apart over aan en vraag waarom het dat deed: was het te druk op school, is er iets gebeurd … Het is goed om daar als ouder te proberen door te kijken en zo je kind stress en emoties te leren uiten en z’n eigen grenzen te leren kennen, ermee om te gaan. Ook uitspraken als ‘Ik wil dood, of ‘Ik wil jou dood’ mag je nooit zomaar voorbij laten gaan, zelfs al vallen ze in een spelsituatie. Gebruik ze als aanknopingspunt voor een gesprek.’

Hoge verwachtingen
Als het over stress bij kinderen gaat, worden de ouders al snel met de vinger gewezen: zij verwachten te veel van hun kind, en proppen de agenda te vol met activiteiten. De psychologe: ‘We zijn allemaal gevoelig voor de verwachtingen van onze omgeving. Sommige ouders zijn ervan overtuigd dat een goede ouder zijn betekent dat je je kind alle kansen geeft en z’n agenda bijgevolg moet volproppen. Van dat idee moeten we afstappen. Een goede ouder zijn betekent vooral je kind kennen en weten waaraan het plezier beleeft, de comfortzone van je kind leren kennen, leren aanvoelen met welke prikkels en binnen welke hoeveelheid prikkels jouw kind zich comfortabel voelt, zonder daarvoor verantwoording te moeten afleggen. Voor sommige kinderen zal de stress van een schooldag al groot zijn, omdat ze bijvoorbeeld niet zo goed met het groepsgegeven om kunnen. Daardoor vinden ze tijdens de dag weinig rust. Voor hen kan al wat er nog aan buitenschoolse activiteiten bijkomt te veel zijn. Maar er zijn ook kinderen die net veel prikkels nodig hebben en die nood hebben aan nog muziekschool, sport … Er is geen algemene norm over hoeveel een kind aankan, je kan als ouder enkel uitgaan van de draagkracht van je kind, van waar jouw kind zich goed bij voelt.’

Volgens Mireille Helderweirdt is het ook belangrijk om daarbij realistisch te zijn. ‘We staan vaak te veel stil bij de toekomst. Ons kind moet nu goede punten behalen, zodat het later een hoog diploma kan halen, want dan is de kans dat het zijn weg vindt in het leven veel groter. Dat is begrijpelijk, en een goede basiskennis is inderdaad belangrijk, maar vraag je af of je kind daarvoor altijd de hoogste scores moet behalen, een primus moet zijn. Op school wordt uiteindelijk maar één soort intelligentie gemeten. Stimuleer je kind daarnaast vooral in wat het goed kan, bevestig het daarin. Als het ontdekt waar het goed in is, zal het meer zelfvertrouwen krijgen, waardoor het ook een eventuele moeilijke schoolsituatie beter zal aankunnen. Uiteindelijk moeten we toch allemaal onze eigen weg leren vinden in het leven om gelukkig te kunnen zijn, en daar is het hoogste diploma niet altijd voor nodig.’

Duidelijke grenzen
Toch zal je, zelfs als je je zoveel mogelijk focust op wat goed is voor je kind, nooit volledig kunnen verhinderen dat het onder stress komt te staan of naar een depressie afglijdt. Een kind moet sowieso door ontwikkelingsfasen heen en die kunnen gepaard gaan met verdriet, zich down voelen … ‘Bovendien heeft het geen zin om je kind op een thuiseilandje tegen alle moeilijkheden en verdriet te proberen te beschermen. Zo verhinder je dat het voldoende weerbaar wordt om later zelfstandig te kunnen meedraaien in de maatschappij. Je kan je kind enkel helpen om constructieve manieren aan te leren om met stress om te gaan’, aldus de kinderpsychologe. Pasklare oplossingen bestaan daarvoor niet, al is bekend dat buiten spelen voor de meeste kinderen ontstressend werkt.

Ook duidelijke regels en grenzen kunnen veel leed voorkomen. ‘Als je kind goed weet wat wel en niet kan, dan moet het niet steeds aftoetsen hoe ver het kan gaan, en ook dat zorgt voor rust. Daarom stem je alle grenzen, bijvoorbeeld ook bij oma en opa, het liefst zo veel mogelijk op elkaar af, zodat het kind niet gaat twijfelen als het in andere sociale situaties terechtkomt. Ga ook nooit overcompenseren als je kind gestresseerd is. Laat niet ineens alles toe, want dat helpt niet, integendeel.’

Grote veerkracht
Heb jij schrik dat er iets met jouw kind aan de hand is? Durf dan zeker raad te vragen aan een therapeut. Psychologe Helderweirdt: ‘Soms raak je er als ouder niet meer uit, omdat je er te dicht op zit. Dan kan een psycholoog je helpen om alles weer vanuit een vogelperspectief te bekijken. Automatisch spelen er emoties mee als het om je kind gaat, of je gaat je schuldig voelen omdat je bepaalde situaties niet kon vermijden en je merkt dat je kind het moeilijk heeft. Een klare kijk houden lukt dan niet altijd, en je gaat sneller twijfelen aan jezelf. Ook als er signalen uit verschillende omgevingen komen raad ik aan om advies in te winnen. Soms kan het ook helpen om je kind medisch te laten testen. Gedraagt het zich moe of loom, dan is er misschien sprake van een virus. Dat laat je beter eerst uitsluiten.’

Een geruststelling is dat kinderen van nature heel veerkrachtig zijn, waardoor ze vaak sneller herstellen van een depressie. Er moet dan ook zelden naar antidepressiva gegrepen worden. Bovendien hoeft een depressie in de kindertijd niet te betekenen dat je kind er later gevoeliger voor zal blijven. Het zal wel altijd gevoeliger zijn voor prikkels, maar leert daar met de jaren beter mee omgaan.

Zorgenvriendje
De Duitse animatieregisseur Gerd Hahn bedacht in 2008 een remedie tegen te veel gepieker en stress: de Sorgenfresser of het zorgenvriendje Saggo, een knuffelmonstertje met een rits als mond. Het principe is simpel: je schrijft of tekent je zorgen op een papiertje, stopt het in de mond van de knuffel, ritst de mond dicht en laat het zorgenvriendje ’s nachts je zorgen opeten. De oorspronkelijke knuffel Saggo kreeg er intussen heel wat zorgenvriendjes bij, die in Groot-Brittannië bekroond werden tot speelgoed van het jaar en ook in andere landen heel wat prijzen wisten te verzamelen. Ook in België zijn de vrolijk ogende zorgenvriendjes tegenwoordig te koop en klaar om kinderen – ook bij volwassenen zouden ze werken – weer zorgeloos door het leven te leren huppelen.

Psychologe Mireille Helderweirdt: ‘Deze knuffel is eigenlijk een moderne versie van de gevoelsdoos die veel leerkrachten in de klas gebruiken: die geeft leerlingen de kans om die dingen die ze niet rechtstreeks durven te zeggen toch aan de leerkracht mee te geven. Een heel nuttig systeem, op voorwaarde dat de leerkracht ook echt iets met die boodschappen doet, en dat geldt ook voor deze knuffel. Hij kan nuttig zijn als communicatiemiddel tussen kind en ouder, maar alleen als je duidelijke afspraken maakt over het gebruik ervan. Wil je kind er voor zichzelf briefjes, tekeningen of spullen in stoppen, als een soort dagboek, of geeft het de knuffel aan jou als het iets wil vertellen maar dat niet rechtstreeks durft te zeggen? Of maak je er een ritueel van: stop je er ’s avonds voor het slapengaan samen een briefje in met die dingen waar het zich zorgen over maakt en neem je de knuffel vervolgens mee, zodat de zorgen verdwijnen? Als je wat creatief bent, schept de knuffel zeker mogelijkheden.’

Zorgenvriendje Saggo (kleine versie: € 16,95, grote: € 29,95) 999Games. Alle info:www.zorgenvriendjes.nl.

Bron: goedgevoel.be 

Dit bericht is 4745 keer gelezen.

Facebooktwitterlinkedinmail