Paul de Rooij GGZ Nederland blogt over internationale antistigma bijeenkomst in Calgary

Facebooktwitterlinkedinmail

ggz-230x206

25 september 2015 – Wereldwijd wordt gewerkt aan het tegengaan van stigmatisering van mensen met een psychische aandoening. Deze week stond dit thema centraal tijdens een tweedaagse bijeenkomst in Calgary, voorafgaand aan de conferentie van het International Initiative on Health Management Leadership (IIMHL).

“Overal wordt gekozen voor een benadering van onderaf, met veel aandacht voor persoonlijk contact, ambassadeurs en ervaringsdeskundigheid”

Vertegenwoordigers van de diverse antistigma-  en geestelijke gezondheidszorgorganisaties kwamen bij elkaar om ervaringen en best practices uit te wisselen. Paul van Rooij, directeur van GGZ Nederland en bestuurslid van Samen Sterk, schreef er deze twee blogs over:

IIMHL in Calgary, dag 1 over ggz en stigma
“Investeren in kinderen is kansrijk en effectief, immers stigmatiseren is iets wat je ergens opdoet, als je dat voor bent hoef je het niet meer op te lossen”

Het stigma op mensen met een psychische ziekte is een thema dat in alle landen speelt. Bij het vormgeven van onze eigen beweging ‘Samen sterk zonder stigma’ hebben we goed gekeken naar goede voorbeelden uit andere landen. Omdat we relatief weinig middelen beschikbaar hebben willen we die zo effectief en efficiënt mogelijk besteden. Vandaar dat de uitnodiging van het International Initiative on Health Management Leadership voor een speciale bijeenkomst over stigma in Calgary, voorafgaand aan de 2-jaarlijkse grote bijeenkomst in Vancouver, zeer welkom was.

Met vertegenwoordigers van de antistigma bewegingen van Canada, de Verenigde Staten, Engeland en Schotland hebben we vandaag de ervaringen uitgewisseld. De ontstaansgeschiedenis is heel verschillend, in Canada meer vanuit de mensenrechten ingezet, in Amerika vanuit de wens om meer te investeren in preventie en vroegsignalering, bij ons en in het verenigd koninkrijk ook vanuit beeldvorming en imago en de wens om daar iets aan te doen. Maar allemaal met als doel de positie van mensen met een psychische ziekte te verbeteren. De ervaring leert dat grote mediacampagnes niet, of maar zeer tijdelijk helpen. Overal wordt gekozen voor een benadering van onderaf, met veel aandacht voor persoonlijk contact, ambassadeurs en ervaringsdeskundigheid. Daarnaast gerichte inzet op werkgevers en het voorkomen van stigma in de media. Focus is essentieel voor succes, en dan nog kost het veel tijd en inzet.

Vanmiddag bezochten we de Queen Elizabeth high school waar drie bevlogen scholieren ons vertelden over het project Headstrong. Ruim 100 jongeren over heel Canada zijn een week getraind in het omgaan met stigma en met jongeren met een psychische aandoening en zijn dat vervolgens in hun eigen regio gaan verspreiden en vandaaruit weer over scholen. Geen training over wat een psychische ziekte is, maar hoe te reageren en te helpen. Investeren in kinderen is kansrijk en effectief, immers stigmatiseren is iets wat je ergens opdoet, als je dat voor bent hoef je het niet meer op te lossen. Deze neem ik in ieder geval mee naar huis.

Morgen staat in het teken van het meten van de effectiviteit van interventies en van stigma.  ’s Middags gaan we op bezoek bij de politie van Calgary. Daarover morgen een nieuw bericht. Nu eerst muts en handschoenen uit de koffer halen, want het vriest hier.

IIMHL in Calgary, dag 2: Chinook, stigma en kostendelen
“Om uit de labeling te blijven hebben ze een eigen manier gevonden om mentale gezondheid bespreekbaar te maken”

Na een koude nacht is hier in Calgary  een bijzonder natuurfenomeen opgetreden: de ‘chinook’. Een warme wind komt uit het Noordwesten over de bergen en brengt een prachtige wolkenformatie mee, de ‘chinook arch’: het wolkendek hangt als een grote boog boven de besneeuwde bergtoppen die je in de verte ziet. Gelukkig wordt het ook weer wat warmer daardoor en kunnen de handschoenen thuisblijven. Voor de vele daklozen en zwervers die hier leven ook goed nieuws. Dat een rijke provincie met zoveel oliegeld als Alberta dat laat gebeuren verbaast me, dat doen we in Nederland beter.

De tweede dag van de speciale bijeenkomst over stigma begon met een korte presentatie van ‘Open minds’  het Canadese antistigma programma. Wat vooral opvalt is de enorme waarde die ze hechten aan onderzoek en evaluatie. De keuzes die ze maken voor prioriteiten zijn dezelfde als bij ons: werk, media, professionals, naast het programma over kinderen waar ik gisteren over schreef dat wij nog niet hebben. Alle programma’s worden systematisch geevalueerd op hun effect op stigma. Daarvoor hebben ze een gevalideerde methodiek. Wat blijkt is dat programma’s goed werken als ze de volgende elementen bevatten;

  1. een persoonlijk statement van een goede spreker die ervaringsdeskundig is
  2. meerdere vormen van persoonlijk contact (live, video, boodschappen, etc.)
  3. opleidingsvaardigheden
  4. de mythe doorbreken en het belang laten zien
  5. het belang van herstel benadrukken en de successen laten zien
  6. een enthousiaste facilitator die de toon zet

Programma’s die alle 6 elementen bevatten scoren significant beter dan anderen. De belangrijkste zijn het persoonlijk contact en het doorbreken van de mythe (het gaat niet over mij, het is niet erg). Ook maar weer eens duidelijk gekregen dat grootschalige mediacampagnes niet werken of heel kort effect hebben. Voor mij bevestigt het dat we bij Samen Sterk Zonder Stigma de prioriteiten goed gekozen hebben. Ik denk wel dat we meer tijd en geld aan onderzoek en evaluatie mogen besteden. In Canada gaat 20% van budget daar naar toe.

’s Middags een bezoek aan de Calgary Police Service, met ontvangst door de chief police officer, die bevlogen vertelt over het belang van stigmabestrijding binnen de politie en een flink aantal enthousiaste sprekers. Hun programma wordt in heel Canada uitgerold, niet alleen bij politie, maar ook brandweer, ambulance, gevangenissen, tienduizenden mensen worden getraind. Doelstelling is het bespreekbaar maken van psychische stoornissen en stress vanuit de overtuiging en ervaring dat dat het ziekteverzuim terugdringt en het werkplezier en productiviteit en kwaliteit van leven verhoogt. Eerst gestart vanuit het leren omgaan met traumatische ervaringen bleek het probleem veel ingewikkelder te zijn en wordt juist de thuissituatie er ook bij betrokken. Om uit de labeling te blijven hebben ze een eigen manier gevonden om mentale gezondheid bespreekbaar te maken. Het health continuum model werkt met kleuren, groen is niets aan de hand, geel is een reactie, oranje betekent gewond, rood is ziek. Politiemedewerkers herkennen de kleuren bij zichzelf en anderen en wordt geleerd hoe daar mee om te gaan. Daarmee wordt verergering voorkomen, als je er op tijd (geel of oranje) bij bent. Belangrijke succesfactor is juist het gebruiken van de taal die zij herkennen, niet de taal van professionals, beleidsmakers en medici. De stigma reductie in de evaluaties is indrukwekkend. Fantastisch dat zo’n ‘blauwe’ organisatie dit programma, dat vooral een proces in gang moet zetten, zo omarmt.

De twee dagen Calgary zitten er alweer op. De dag eindigt met kostendelen. Het is hier de normaalste zaak dat iedereen zijn eigen eten in het restaurant afrekent, of bij een aangeboden diner zijn eigen drankjes. Allemaal met een creditcard overigens, ik heb niet het idee dat hier nog geld in omloop is.

Morgen naar Vancouver waar morgenavond de IIMHL conferentie begint. Donderdag weer een update.

Bron: samensterkzonderstigma.nl / ggzconnect.nl 

Dit bericht is 741 keer gelezen.

Facebooktwitterlinkedinmail