Neurofeedback; bestaande zwaktes en grote kansen

Facebooktwitterlinkedinmail

neurofeedback 400-400

Over neurofeedback bestaan nog steeds veel kritische vragen. Niet gek; veel beoefenaars zijn onvoldoende geschoold en het wetenschappelijk onderzoek in Nederland is beperkt. Hierdoor wordt onterecht een schaduw geworpen over de mogelijkheden die neurofeedback biedt. Een interview met Dick van Kooten, voorzitter van de sectie neurofeedback van het NIP.

‘Neurofeedback staat eigenlijk nog in de kinderschoenen’, zegt Van Kooten. ‘Vergeleken met andere specialisaties is er nog relatief weinig over bekend. Ik vind het spannend om actief bij een vakgebied betrokken te zijn dat volop in ontwikkeling is.’ Van Kooten is ruim een jaar actief als voorzitter van de sectie Neurofeedback. Na een loopbaan met uiteenlopende managementfuncties is hij behandelaar bij Vitaalbrein, zijn eigen praktijk voor psychologie en neurofeedback in Bussum. Zijn studie organisatie psychologie vulde hij aan met een Engelse business school en een postdoc neurofeedback dat voldoet aan de BCIA-normen (zie verderop in dit artikel). ‘In Nederland bestaat op dit moment geen opleiding waarmee je Neurofeedback psycholoog NIP kunt worden. Er is alleen een basiscursus bij BrainClinics. Daar moeten we dus wat aan doen ‘, stelt Van Kooten.

Kan je neurofeedback in een paar zinnen omschrijven?

‘Neurofeedback is een vorm van hersentraining, waarbij het brein wordt gestimuleerd om met feedback (terugkoppeling) duurzame veranderingen in de eigen breinactiviteit te veroorzaken,’ zegt Dick van Kooten. ‘Het is een vorm van conditioneren. Deels bewust en deels onbewust. Sensoren op het hoofd meten elektrische hersenactiviteit en die gebruik je voor feedback naar neuronen. Neurofeedback kun je gebruiken om klachten te verhelpen, maar ook om beter te presteren.’ Hersenactiviteit ontstaat wanneer hersencellen (neuronen) in actie komen. Neuronen kun je zien als een soort biologische pompjes, die chemicaliën rondpompen en elektrische stroom produceren. Als meerdere neuronen tegelijkertijd actief zijn, is de stroom sterk genoeg om te worden gemeten. Van Kooten: ‘Neurofeedback is in feite dus gewoon een leerproces van het brein. We stoppen daar niets in, het is geen hocus pocus.’

Neurofeedback als leerproces, hoe moeten we dat zien?

‘Soms leer je iets in één keer, omdat het diepe indruk maakt (zoals de brandplek van een hete pan). Meestal heb je veel herhaling nodig en beloning voor wat goed gaat. Bij neurofeedback wordt veel herhaald en er wordt systematisch beloond. Daarbij ontstaat ook betere doorbloeding, waardoor neuronen meer energie krijgen. Net als bij het trainen van spieren. Ook voor je brein geldt namelijk: use it or lose it. Omdat we tijdens behandeling steeds meten, kunnen we laten zien welke resultaten het oplevert. Bij neurofeedback gaat het trouwens zowel om hardware als software. Met software bedoel ik praten. Daarom is een goede neurofeedbacktherapeut in de eerste plaats psycholoog.’

Waarom is neurofeedback geschikt voor mensen met ADHD of ADD?

Het brein is een complex geheel en daarin kunnen fouten ontstaan. Door die fouten kunnen mensen zich soms slecht concentreren, zijn ze impulsief en hyperactief. Dat noemen we dan ADHD. Of ADD als vooral het hoofd onrustig is. In het EEG zie je dan bepaalde eigenaardigheden. Bijvoorbeeld veel trage en weinig snelle golfactiviteit Daar kun je met medicatie iets aan doen, maar ook met neurofeedback. Bij ADHD en ADD zijn de effecten van medicatie tijdelijk en van neurofeedback blijvend. In sommige situaties is het raadzaam om te kiezen voor een combinatie van medicatie en neurofeedback, vooral bij extreem drukke kinderen. Bij ADHD en ADD zijn er vaak ook slaapproblemen. Die kunnen door medicatie erger worden. Van neurofeedback is al lang bekend dat het slapen bevordert als in de centrale delen van het brein het sensomotorische ritme (SMR) wordt getraind.’

Hoe lang duurt een behandeling eigenlijk?

‘Voordat de eerste resultaten van een behandeling zichtbaar zijn, ben je ongeveer tien sessies verder. Soms gaat het in het begin heel snel, maar is nog veel tijd nodig om te laten beklijven. Een sessie duurt ongeveer een uur en daarvan wordt meer dan de helft neurofeedback gedaan. Een gemiddelde behandeling vergt ongeveer veertig sessies. We moeten manieren vinden om dat sneller te doen. Heel snel zal het echter nooit gaan. Leren autorijden en piano spelen kost ook tijd. Het is jammer dat neurofeedback nu alleen voor een deel door het aanvullende pakket wordt vergoed. Neurofeedback is hierdoor behoorlijk kostbaar. Soms kiest een cliënt voor niet op vakantie gaan, om hun kind op school te laten slagen. Het zou mooi zijn, als dat voor een deel verandert.’

Hoe kijk je aan tegen de bestaande neurofeedback in Nederland?

‘Wij zijn erg geïnteresseerd in nieuwe ontwikkelingen en in onze sectie zitten internationaal bekende wetenschappers. Helaas zien we bij de neurofeedback therapeuten in ons land veel prutsers. Die hebben een paar zaterdagmiddagen een cursus gevolgd. Omdat ze het geheel niet overzien, doen ze onverstandige dingen, zoals het weg trainen van compensatiemechanismen. Dat kun je vergelijken met het stokken afpakken van een invalide, die niet zelf kan lopen.

In Nederland zijn we internationaal gericht en hebben we begin dit jaar als sectie het initiatief genomen om de eisen voor opleiding en registratie op elkaar af te stemmen. Internationaal heb je de Biofeedback Certification International Alliance (BCIA), die de kwaliteit van neurofeedback waarborgt en kwaliteitsstandaarden maakt voor opleidingen. In Nederland voldoet alleen één basiscursus aan die standaarden. Bij het NIP hebben we een register voor neurofeedbackpsychologen die voldoen aan de kwaliteitseisen. Het reglement van dat register stelt echter ook extra eisen, waardoor slechts 29 neurofeedbackpsychologen zijn geregistreerd en er al geruime tijd niemand is bij gekomen. Het sectiebestuur probeert de eisen daarom aan te passen, zodat ze beter aansluiten bij internationale eisen en bij de huidige praktijk. Dan kan het aantal neurofeedbackpsychologen NIP in korte tijd verdubbelen.Zo’n register is belangrijk voor cliënten en voor verzekeraars.’

Welke ontwikkelingen verwacht je op het gebied van neurofeedback?

‘Wat ik hoop en verwacht is dat er nog meer onderzoek komt naar de precieze werking van neurofeedback en naar de effectiviteit bij andere aandoeningen dan ADHD en ADD. We weten daarvan al veel, maar er is nog veel meer te ontdekken. Neurofeedback bij slaapproblemen krijgt wetenschappelijk ook meer aandacht. Ik verwacht dat neurofeedback tevens een rol kan spelen bij stoornissen in het autisme spectrum. In de Verenigde Staten is dat na ADHD de meest voorkomende ontwikkelingsstoornis en bij volwassen zorgt het voor veel problemen in werk en relaties .Voor autisme bestaat geen medicatie en die zal er waarschijnlijk niet komen.

Verder verwacht ik dat het EEG ook meer mogelijkheden gaat bieden. Neurofeedbackpsychologen kunnen namelijk ook een EEG afnemen en interpreteren. Voordeel van het EEG is, dat het in de psychologenpraktijk (en zelfs thuis) kan worden afgenomen en relatiefgoedkoop is. Het EEG kan in toenemende mate een rol gaan spelen in het voorspellen van het succes van een behandeling – ook van medicatie, en kan daardoor een vorm van dienstverlening aan huisartsen en psychologen worden”.

Wat is je toekomstwens voor neurofeedback?

‘Het is mijn wens en verwachting dat er meer onderzoek komt, ook in de kleine praktijken, zodat de kennis en toepassingsmogelijkheden verder toenemen. Verder hoop ik dat we in Nederland weer een volledige opleiding voor neurofeedback therapeut op academisch niveau krijgen, zodat we de kwaliteit naar een hoger level kunnen trekken.’

Meer weten over neurofeedback? 

Bron: psynip.nl 

Dit bericht is 5926 keer gelezen.

Facebooktwitterlinkedinmail