Meer maatwerk en onderzoek nodig om psychisch leed terug te dringen

Facebooktwitterlinkedinmail

inzage onderzoek

5 november 2015 – Vrijwel iedereen krijgt te maken met psychische aandoeningen; zelf, of in zijn naaste omgeving. Deze aandoeningen  komen veel voor, veroorzaken veel persoonlijk leed en gaan gepaard met hoge kosten voor de samenleving. Aldus Iris Sommer, hoogleraar psychiatrie bij het UMC Utrecht, in een column in Mediator

Dit zijn niet alleen kosten voor behandeling, maar ook kosten als gevolg van ziekteverzuim, gemiste carrièrekansen en zorgverlof van partners en familieleden. Voor Europa gaat het jaarlijks naar schatting om 800 miljard euro; ruim driemaal zoveel als de eenmalige kosten om Griekenland in de euro te houden!

Leed voorkomen

Wij kunnen er iets aan doen door de effectiviteit van de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) te vergroten. Dat kan enerzijds door vroeger in te grijpen: nog voordat een aandoening zich volledig ontwikkeld heeft, voordat sociale en professionele rollen aangetast zijn en wanneer de vormbaarheid van de hersenen nog maximaal is. Kinderen van wie de ouders een psychische stoornis hebben, voortijdige schoolverlaters, werkloze jongeren, kraamvrouwen, vluchtelingen, eenzame ouderen: allemaal groepen waarbij veel leed voorkomen kan worden door vroegdiagnostiek en preventieve interventies. Met eenvoudige maar vroege maatregelen kunnen mensen gezond, actief en maatschappelijk betrokken blijven.

Snellere en betere behandeling voorkomt stigmatisering en uitsluiting

Anderzijds kan de huidige zorg sterk verbeterd worden door behandeling precies op maat voor het individu te maken: personalised mental health. We weten dat de oorzaken van een psychische stoornis kunnen verschillen, ook binnen een diagnostische groep. Verschillende onderliggende mechanismen vergen een andere behandeling. Individuele diagnostiek en behandeling op maat voorkomt overbehandeling en verkort de ziekteduur. Er is een grote behoefte aan nieuwe behandelingen die op andere mechanismen ingrijpen dan de bekende. Snellere en betere behandeling vergroot de kans op (re)integratie en voorkomt stigmatisering en uitsluiting.

Kennis sterk toegenomen

De afgelopen tien jaar is de kennis over gevoeligheid, risicofactoren en onderliggende hersenprocessen sterk toegenomen. Daaraan heeft Nederlands toponderzoek, zoals GROUP, TRAILS, generationR en NESDA een grote bijdrage geleverd. Die kennis kan gebruikt worden om kwetsbare individuen te versterken tijdens cruciale periodes in hun leven. Vaak zijn dat de tienerjaren of nog eerder, want de meeste psychische aandoeningen hebben hun wortels tijdens de jeugd. De opgedane kennis levert een schat aan mogelijkheden, maar kan nog niet direct geïmplementeerd worden. Nieuwe preventieve en therapeutische interventies zullen eerst onderzocht moeten worden op veiligheid, toepasbaarheid en vooral op (kosten)effectiviteit. Het veld van de GGZ is toe aan een grote stap: die van kennis naar toepassingen.

Fractie van onderzoeksgelden

Op dit moment gaat echter slechts een fractie van de onderzoeksgelden naar onderwerpen binnen de GGZ. Dit kan en moet op korte termijn veranderen. Investeren in effectiviteitsonderzoek, vooral gericht op vroegtijdiger handelen, is de enige echte oplossing voor de hoge kosten van psychische stoornissen. Wij zijn het de toekomstige generaties verplicht.

Eensgezindheid nodig

Op Europees niveau is de richting voor toekomstig onderzoek aangegeven in de ROAMER onderzoeksagenda. Op nationaal niveau hebben de partijen van het Bestuurlijk Akkoord GGZ de Wetenschapsagenda GGZ opgesteld. Deze agenda vergt niet alleen een financiële investering, maar ook eensgezindheid en inspiratie. En niet te vergeten: vergaande samenwerking tussen eerste-, tweede- en derdelijns-GGZ, organisaties van patiënten en familieleden, onderwijs, GGD en maatschappelijke partijen. Laten we beginnen!

Iris Sommer is commissievoorzitter van het ZonMw-programma Memorabel. Zij is hoogleraar psychiatrie bij het UMC Utrecht en voorzitter van de wetenschapscommissie van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie. 

Bron: zonmw.nl 

Dit bericht is 484 keer gelezen.

Facebooktwitterlinkedinmail