Kan gezonde voeding helpen agressie te verminderen?

Facebooktwitterlinkedinmail

vitamine_D

7 september 2015 – Wereldwijd unicum: in Nederland krijgen gedetineerden en psychiatrische patiënten voedingssupplementen om te kijken of gezonde voeding kan helpen agressie te verminderen, zo meldt demorgen.be.

 Ja, volgens een intrigerend onderzoek van Justitie. Om het zeker te weten, krijgen straks – een wereldwijd unicum – gedetineerden en psychiatrisch patiënten in het hele land voedingssupplementen.

Op hun werkkamer in het Leidse LUMC leggen psychiater Erik Giltay en neuropsycholoog Anke Schat twee capsules op tafel: een doorzichtige met daarin een cocktail van twee visvetzuren en een donkerbruine die 22 vitamines en mineralen bevat. De pillen worden binnenkort verstrekt aan een paar honderd psychiatrische patiënten in ggz-klinieken door het hele land. Doel: uitzoeken of betere voeding leidt tot minder agressie, een groot probleem in de psychiatrie.

Marge van de samenleving

Even verderop, op het ministerie van Veiligheid en Justitie in Den Haag, haalt onderzoeker Ap Zaalberg een doos tevoorschijn met tientallen zakjes pillen. Ze werden gebruikt bij het gevangenisonderzoek naar voeding en gewelddadig gedrag dat hij een paar jaar geleden uitvoerde in acht Nederlandse penitentiaire inrichtingen. Zaalberg, werkzaam bij het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie Centrum van het ministerie, raakte gegrepen door het onderwerp en promoveerde er onlangs op aan de Nijmeegse Radboud Universiteit. Zijn conclusie: gedetineerden die voedingssupplementen krijgen, vertonen minder gewelddadig gedrag.

Het ministerie is zo enthousiast over dat resultaat dat het onderzoek een stevig vervolg krijgt: vijf penitentiaire inrichtingen en twee jeugdinrichtingen gaan een tijdlang voedingssupplementen verstrekken en bijhouden hoe dat uitpakt op het aantal incidenten. Een wereldwijd unicum, de overheid betaalt.

Gevangenissen en ggz-klinieken tellen een oververtegenwoordiging van mensen uit de marge van de samenleving en in die marge heeft gezond gedrag geen prioriteit. Giltay en Schat deden mee aan een onderzoek bij ruim twintig psychiatrisch patiënten en ontdekten dat ze vaak te weinig voedingsstoffen binnen krijgen. De medicijnen die patiënten gebruiken kunnen daar een rol bij spelen: die versterken de hunkering naar zoet en vet, leggen ze uit.

Voorafgaand aan hun supplementenonderzoek zochten ze uit hoe vaak agressie in de ggz voorkomt. Bij drie opname-afdelingen voor psychiatrische patiënten registreerden ze het aantal incidenten. Ze telden er ruim honderd per patiënt per jaar, variërend van schelden tot gewelddadig gedrag en zelfbeschadiging. In penitentiaire inrichtingen is sprake van minder geweld maar toch worden de meeste medewerkers regelmatig geconfronteerd met fysieke en verbale agressie .

Ze zijn voorzichtig in Leiden en Den Haag, ze willen niet gezegd hebben dat de misdaadcijfers zijn gestegen doordat we massaal fastfood zijn gaan eten. Maar voedingssupplementen zijn veilig, eenvoudig toe te dienen en goedkoop, ze kosten niet meer dan een euro per dag per gedetineerde of patiënt. Als een handvol supplementen kan helpen om de agressie maar een paar procent te beteugelen, zeggen ze, dan scheelt dat veel zorgen en een hoop geld.

JunkFood

Psychiater Giltay en neuropsycholoog Schat gaan onderzoek doen bij tweehonderd psychiatrische patiënten. Zeven ggz-klinieken hebben zich al bereid getoond om mee te werken. De patiënten krijgen een half jaar lang dagelijks supplementen of een placebo. Aan het begin en aan het eind van de studie wordt hun bloed onderzocht, om het gehalte aan voedingsstoffen te beoordelen. Het personeel registreert het aantal incidenten en de patiënten vullen vragenlijsten in over hun gemoedstoestand. Wie meedoet, krijgt punten waarmee uiteindelijk cadeaubonnen kunnen worden verdiend.

 Jan Bogers, psychiater in GGZ-kliniek Rivierduinen in Oegstgeest:

‘Agressie komt bij ons veel voor en incidenten hebben gevolgen voor de hele afdeling. De 36 patiënten die bij ons verblijven hebben vaak schizofrenie, gebruiken drugs of hebben een ernstige persoonlijkheidsstoornis. Zeker 80 procent van hen vertoont agressief gedrag.

‘Daar lijden ze zelf in de eerste plaats onder. Ze krijgen soms klappen terug van andere patiënten, raken zelf gewond of hebben spijt. Het is bovendien vernederend en traumatiserend als wordt ingegrepen, medicijnen worden ingespoten of als ze, soms tijdelijk, worden afgezonderd. Ook geweld tegen zichzelf rekenen we mee als agressie. Er zijn patiënten die zichzelf beschadigen of een zelfmoordpoging doen. De andere patiënten raken ook uit balans. Ze zijn tot elkaar veroordeeld, moeten samen tijd doorbrengen.

‘Voor het personeel is agressie een dagelijks terugkerend probleem. Incidenten kosten energie, tijd en geld. We moeten patiënten kalmeren, we houden een nabespreking met zijn allen, personeel raakt soms gewond en moet worden behandeld, af en toe komen hulpverleners in de ziektewet, ook om psychische redenen. Daarom is ons personeel ook zo enthousiast over dit onderzoek. We doen van alles om de agressie op de afdeling te verminderen, wat niet gemakkelijk is, maar supplementen geven, dat is niet erg ingewikkeld. Als ze maar een beetje helpen, zou dat al prachtig zijn.

Het is een moeilijke doelgroep, de meesten zeggen overal onmiddellijk nee tegen

‘Natuurlijk krijgen de patiënten een gezonde maaltijd met veel verse groente, soms vis, maar er zijn er genoeg die regelmatig naar de snackbar gaan. Die vrijheid hebben ze. Sommige patiënten krijgen kookgeld en maken hun eigen maaltijd. Het levert een dilemma op. We juichen het toe dat ze initiatief tonen maar ze maken vaak niet de meest gezonde keuzes.

‘Het is een moeilijke doelgroep, de meesten zeggen overal onmiddellijk nee tegen. Ze wantrouwen onze goede bedoelingen en hun gedragsstoornis helpt ook niet mee. Sommigen ontkennen ziek te zijn. Maar ze komen langzaam los en zijn gemotiveerd om mee te werken. We hebben dit jaar een verkennend onderzoek gedaan waar eerst geen animo voor was. Totdat ze er onderling over begonnen te praten en toen wilde bijna iedereen meedoen. Wat meehelpt: het onderzoek is niet erg bedreigend. Een voedingssupplement is minder beladen dan een medicijn voor een ziekte waarvan ze denken dat ze die niet hebben.’

Bereiken de stoffen echt de hersenen?

Voedingswetenschapper Marianne Geleijnse houdt een slag om de arm bij het onderzoek.

Hersenen zijn een vet orgaan. ‘Haal je het vocht eruit dan houd je de helft aan vet over’, zegt psychiater Erik Giltay. Er zitten bijvoorbeeld veel omega 3-vetzuren in de isolatielaag om de uitlopers van zenuwcellen, legt hij uit. Zenuwcellen communiceren via die uitlopers en zonder isolatielaag gaat de overdracht van prikkels stroever. Ook de ionkanalen in de celwand van de zenuwcellen zijn omgeven met vetzuren. De vetzuren beïnvloeden de functie van de kanalen, die belangrijk zijn voor het doorgeven van elektrische signalen. Verder zijn vitamines en mineralen essentieel voor een goede werking van het zenuwstelsel.

Dit is een samenvatting. Lees het hele artikel : demorgen.be 

Dit bericht is 1927 keer gelezen.

Facebooktwitterlinkedinmail