Herken jij de drie fasen van stress?

Facebooktwitterlinkedinmail

6 juni 2019 – 

Stress kent iedereen. Jong en oud heeft er last van. En op steeds jongere leeftijd raken mensen uitgeput doordat zij enorme druk ervaren in hun leven. Een beetje spanning in je leven is niet verkeerd. Hierdoor kan je op een belangrijk moment een extra inzet tonen of langer geconcentreerd blijven op die ene grote taak. Maar blijft spanning aanhouden dan is dat niet goed voor het lichaam.



In 1936 creëerde Hans Selye het stressmodel ‘General Adaptation Syndrome”, (G.A.S. Syndroom) dat de stressrespons uitlegt en hoe veroudering en ziekte worden veroorzaakt door chronische blootstelling aan stress. Een stressreactie bestaat uit verschillende fasen.
Volgens Selye heeft stress drie fasen. Fase een is de alarmfase, fase twee is de weerstandfase en fase drie is de uitputtingsfase.

Fase 1


Fase 1 is dus de alarmfase en is op zich niet verkeerd. Deze fase staat ook wel bekend als de fight-or-flight reactie. Je loopt bijvoorbeeld op de stoep en ziet een auto recht op je af komen. Zonder lang na te denken spring je opzij om de auto te ontwijken. Je hebt een flight (vlucht) reactie in deze stressvolle situatie. Als je de auto hebt ontweken dan komt je lichaam weer tot rust na deze plotselinge bedreigende situatie. Op mentaal gebied zijn er dan ook veranderingen merkbaar. Je kunt op zo’n vecht- of vluchtmoment niet meer helder nadenken. Het is moeilijk je te concentreren en je hersenen maken overuren.

Doordat je mentale functie verandert, zeg of doe je dingen waar je later spijt van hebt. Je kan bijvoorbeeld plots gaan huilen, heel boos of heel angstig worden. Maar als de stressor voortdurend blijft, dan ontstaat er uiteindelijk gewenning aan het stressniveau. Dat betekent dat de spanning te lang op een te hoog niveau blijft en dat er weinig of geen momenten van rust en ontspanning meer zijn. Dat is dus het moment dat er te veel werk blijven liggen aan het einde van de werkdag of het opeen volgen van toetsen en deadlines op school. Het is niet levensbedreigend, maar de spanning die je voelt, blijft constant in je lichaam hangen.

Fase 2


Als deze stress blijft voortduren, komt je lichaam in een tweede fase, ook wel de weerstandfase genoemd. Je lichaam wordt resistent tegen de alarmfase en went aan de constante fight-or-flight-reactie. De stress blijft constant in het lichaam en het blijft in een continue overlevingssituatie hangen. Geestelijke symptomen van stress kunnen nervositeit, psychische angst, verdriet, boosheid, vermoeid, slaapstoornissen, gebrek aan belangstelling en motivatie zijn. Dit zijn signalen en symptomen van zware stress.

Langdurige stress heeft een negatief effect op het afweersysteem wat zich kan uiten in de volgende lichamelijk symptomen: regelmatig hoofdpijn, gespannen spieren met name nek en schouders, een maag die van streek is, een opgeblazen gevoel, veranderingen in eetlust, duizeligheid of flauwheid, benauwdheid op de borst, minder behoefte aan seks, huidproblemen zoals uitslag, acne of netelroos, pijntjes en kwaaltjes, onregelmatige menstruatie, verstopping of diarree en haaruitval.

Gedragsmatig proberen we de nare gevoelens die stress veroorzaken te verlichten door bijvoorbeeld te veel of juist te weinig te eten, alcohol te drinken of te roken of we nemen meer medicijnen in. 
Je zal niet meteen het effect zien van de opstapeling van stressmomenten.



Fase 3


Als deze langdurige stress aanhoudt kom je in de derde fase terecht; de uitputtingsfase. De ene persoon kan stress langer volhouden dan de ander, maar in deze fase geeft je lichaam het uiteindelijke op. Je fysieke, mentale en emotionele reservebronnen zijn helemaal op. Je bent uitgeput en je lichaam heeft geen energie meer om zich aan te passen aan de stresssituatie. 
Deze fase is bekend geworden onder de naam: burn-out. Nu is stress niet alleen de veroorzaker van een burn-out maar ook vermoeidheid, depressie, angst en verminderde stresstolerantie zijn gevolgen van langdurige stress.

Het is belangrijk dat je spanning en ontspanning met elkaar afwisselt zodat je lichaam niet uitgeput raakt maar telkens weer kan uitrusten na een drukke periode. Zowel jongeren als ouderen moeten zich realiseren dat af en toe uitrusten juist heel goed is. Luister naar je lichaam en rust goed uit na stressvolle perioden.

Rianne van Nieuwkoop

Bronnen


Bakker, M. (2013). ProActive Nursing: klinische problematiek inzichtelijk, Observeren, ordenen & oordelen. Den Haag, Nederland: Boom Lemma.

Essers, G. (02-06-2015). “Stress verminderen is niet moeilijk” volgens stresswetenschapper Dr. Seyle. Geraadpleegd op 24-05-2019. Van https://timemanagement.nl/stress-verminderen-tips/



Higuera, V. (01-05-2017). What is General Adaptation Sydrome? Geraadpleegd op 24-05-2019. Van https://www.healthline.com/health/general-adaptation-syndrome



Peerlings, W. (2008). Stress kids. Tielt, Nederland: Lannoo.

Selye, H. (1978). The stress of life. (Rev. ed.). New York, United States of America: McGraw-Hill

Sincero, Sarah Mae, (10-07-2012). General Adaptation Syndrome. Geraadpleegd op 24-05-2019. Van https://explorable.com/general-adaptation-syndrome

Sinclair, A. (z.j). The 3 phases of stress: know what phase of stress you’re in. Geraadpleegd op 26-01- 2018. Van http://wellnessatwork.com.au/3-phases-of-stress/

Dit bericht is 1757 keer gelezen.

Facebooktwitterlinkedinmail