Congres Anders denken over psychische aandoeningen mooie eerste stap – verslag

Facebooktwitterlinkedinmail

congres-adpa-mark-rutte2

Het Nationaal congres “Anders denken over psychische aandoeningen” op 10 september in de Fokker Terminal in Den Haag was een groot succes. Zowel de bijna 1000 bezoekers als sprekers waren positief over het initiatief van minister Edith Schippers en staatssecretaris Martin van Rijn. Minister-president Mark Rutte zelf had het in zijn voordracht over “de revolutie die vandaag start”, kinder– en jeugdpsychiater Rutger Jan van der Gaag sprak na de lunch over ‘een wonder’ dat aan het geschieden is.

De dag bestond uit twee delen. Dagvoorzitter Astrid Feiter ontving in de ochtend eerst minister-president Mark Rutte, minister Edith Schippers (VWS) en vertegenwoordigers van alle veldpartijen aan haar voorzitterstafel. De gesprekken werden afgewisseld met filmpjes van mensen die lieten zien hoe zij omgaan met hun psychische aandoening. In de middag was er in twee rondes tijd ingeruimd voor de bezoekers om in workshops zelf aan de slag te gaan. De wel aangekondigde staatssecretaris Martin van Rijn (VWS) en vicepremier Lodewijk Asscher moesten helaas verstek laten gaan vanwege verplichtingen in de Tweede Kamer.

Mark Rutte: ‘De revolutie start hier vandaag’

In de opening van minister-president Rutte verwees hij naar Engeland waar conferenties en campagnes (Time to Change) zoals deze al langer bestaan en een positieve uitwerking hebben op de perceptie van mensen met psychische problemen in de maatschappij. Hoofdlijn van zijn betoog was: anders denken is vooral het doorbreken van vooroordelen. Op school, bij werkgevers, overheid, UWV en gemeenten, maar ook bij hulpverleners. Gooi het gesprek open en concentreer je op kwaliteiten van mensen. Aanmoedigingen die later op de dag in vele vormen nog vaak terug zouden komen.

Mark Rutte constateerde ook dat bij mensen met een psychische aandoening, alles wat ze doen gerelateerd wordt aan hun ziekte. Slechts 17% van de mensen met een ernstige psychische aandoening heeft een baan terwijl 70% wil werken. Ook stipte hij aan dat het niet alleen in het belang is voor degene met een aandoening maar voor de hele maatschappij. Dit is een enorm arbeidspotentieel dat niet wordt benut.
De minister-president eindigde zijn betoog met een oproep: ‘Dit lossen we niet op met een nota of een goed Kamerdebat. Nederlanders moeten anders gaan denken over deze mensen, zowel voor die mensen als voor het land. Iedereen heeft hierin een rol. De revolutie start vandaag, maar eindigt niet vandaag. Dit is een langetermijnproject.’

Edith Schippers: “Doorbreek het taboe”
In gesprek met dagvoorzitter Astrid Feiter wees minister Edith Schippers daarna nog een keer op het belang van goede communicatie, bijvoorbeeld op het werk en in de klas. ‘Mensen zijn bang om contact te leggen met mensen met een psychische aandoening. Door te praten verdwijnt die angst en komt er begrip voor in de plaats. Doorbreek het taboe.’ Ook koppelde ze het aan het kabinetsbeleid dat er op gericht is om mensen zo lang mogelijk thuis en uit instellingen te houden. Tot slot vroeg dagvoorzitter Feiter nog naar de droom van de minister: ‘Mijn droom is dat iedereen die mee wil doen ook mee kan doen. Dat dit normaal wordt, niet in dat iedereen het heeft maar wel dat je beseft hoe vaak het voorkomt.’

Hoe vooroordelen te doorbreken
In de twee rondetafelgesprekken die volgden werd gesproken over wat nodig is om vooroordelen over psychische aandoeningen te doorbreken. En wat er praktisch gezien wel en niet werkt in die strijd. Jaap van Weeghel (hoogleraar Psychiatrische Rehabilitatie Tilburg University) had de cijfers paraat. Een op de 4 mensen in Nederland krijgt in zijn of haar leven last van een psychische aandoening, 800.000 mensen zijn in behandeling bij een GGZ en een kwart daarvan heeft een ernstige stoornis. Jaap van Weeghel benadrukte: ‘Hoe meer contact je met iemand met een psychische aandoening hebt in een positieve context, hoe sneller stigmatisering afneemt.’ Iedere Nederlander heeft er dus zelf of in zijn haar omgeving ervaring mee. Schrijfster Myrthe van der Meer (van het boek Paaz over haar opname in een psychiatrische kliniek) vertelde: ‘Toen ik tegen mijn collega’s vertelde dat ik in een instelling had gezeten, kwamen de verhalen van anderen ook los.’

Mensen reduceren tot hun aandoening
Marian Ter Avest (directeur Landelijk Platform GGz) stipte aan dat ook de media een rol spelen, door mensen vaak te reduceren tot hun aandoening. Ook dat helpt mee aan stigmatisering. ‘En het zou goed zijn’ voegde ze toe, ‘als ook in Nederland enkele bekende Nederlanders in de media zouden praten over hun aandoening. In Engeland heb je komiek Stephen Fry, hier heb je schaatser Stefan Groothuis die vertelde over zijn depressie. Als dat vaker gebeurt help je acceptatie een handje.’

Jacobine Geel (voorzitter GGZ Nederland) merkte tot slot op dat leiderschap ook een grote rol speelt. Als het hoofd van een bedrijf het hebben van een psychische aandoening bespreekbaar maakt, heeft dat een voorbeeldfunctie voor heel dat bedrijf. Waarop Hans de Boer (voorzitter VNO-NCW) inhaakte: ‘De theorie is mooi, maar het is allemaal mensenwerk. Je mag hopen dat leidinggevenden de moraliteit hebben om mensen de ruimte te geven als ze even iets niet kunnen.’

Isa Hoes, echtgenote van Antonie Kamerling die in 2010 een einde aan zijn leven maakte, schreef een boek over haar ervaringen: Toen ik je zag. Zij herkende de zwaarmoedige buien van Kamerling niet als ziekte en werd pas wakker geschud bij zijn 1e zelfmoordpoging. Waarmee ze het belang van openheid en communicatie nog eens duidelijk maakte. ‘Misschien waren we dan allebei minder eenzaam geweest en had ik beter beseft wat hij meemaakte met zijn ziekte’.

Een wonder
Aan Rutger Jan van der Gaag (hoogleraar Klinische Kinder- & Jeugdpsychiatrie Radboud universitair medisch centrum) na de lunch de taak om het middagprogramma af te trappen. Zijn verhaal begon politiek. ‘Er is moed voor nodig van dit kabinet om als politiek zo stelling te nemen. Ik vind het een wonder, er is in de 3 jaar sinds we op het Malieveld stonden veel gebeurd’. Maar spitste zich daarna toe op de impact van het lijden aan een psychische aandoening: ‘Mensen die zowel een serieuze psychische als lichamelijk aandoening hebben gehad en daarna mogen kiezen welke ze het ergste vonden, kiezen altijd voor de psychische.’

Werksessies
In de werksessies daarna was er ruimte voor het specifiekere en vaak ook persoonlijkere verhaal. De sessies waren ingedeeld naar de domeinen ‘Jeugd & Onderwijs’, Arbeid & (vervolg)Opleiding, Leven & Wonen en Zorg & Ondersteuning. Iedere aanwezige, van ervaringsdeskundigen, wethouders, professionals en bestuurders uit het onderwijs tot het bedrijfsleven en de zorg, kreeg daarin ruimte om te praten over de knelpunten van het onderwerp op zijn of haar terrein. Bij veel werksessies was de tijdsduur van een uur veel te kort en vormden de discussies en presentaties pas het begin van het gesprek.

Borrel
Ook op de afsluitende borrel kwamen er nog voldoende ideeën op tafel. Van praktisch ‘Dit moet jaarlijks worden’ en ‘Misschien moeten we de volgende keer actiepunten aan koppelen’, tot onorthodox ‘Wat Geer en Goor deden voor de emancipatie van de minima moeten ze toch ook kunnen voor mensen met psychische problemen’. Bij het scheiden van de markt was toch onder alle aanwezigen een breed gedragen conclusie dat dit succesvolle congres zeer nodig was. Maar wel pas een eerste stap op weg naar destigmatisering van mensen met een psychische aandoening.

Meer informatie:
• Video impressie: https://www.youtube.com/watch?v=LYYw27Uqezs&feature=youtu.be
http://congresdestigmatisering.nl/
http://www.samensterktegenstigma.nl/
http://www.platformggz.nl/
http://www.time-to-change.org.uk/
http://www.myrthevdmeer.nl/

Bron: congresdestigmatisering.nl 

Dit bericht is 3240 keer gelezen.

Facebooktwitterlinkedinmail