Antidepressiva en ontregeld hartritme

Facebooktwitterlinkedinmail

Hart

Geneesmiddelen hebben naast gewenste effecten ook bijwerkingen. Dat antidepressiva kunnen bijdragen aan hartritmestoornissen was reeds bekend, maar nog niet om welke stemmingsmedicijnen het precies gaat.

Antidepressiva worden, of ze nu werken of niet, in Nederland veelvuldig voorgeschreven. In 2011 stond de teller van het aantal gebruikers op 961.350. Het zit er dik in dat dit er in 2013 meer dan een miljoen zijn. De middelen beïnvloeden de overdracht van prikkels tussen zenuwcellen en bestrijden daarmee de symptomen van een depressie, maar ook van andere soorten psychische aandoeningen, zoals angststoornissen. Naast de gewenste effecten in het brein, kunnen ze ook inwerken op andere plaatsen in het lichaam, zoals het hart.

In 2011 kwam de Amerikaanse Food and Drug Administation (FDA) met de waarschuwing dat citalopram – één van de meest voorgeschreven antidepressiva in Amerika – een onregelmatig hartritme kan veroorzaken. De effecten zijn dosisafhankelijk. Een dosis hoger dan veertig milligram per dag kan leiden tot hartritmestoornissen en mogelijk zelfs tot hartstilstand.

Dat antidepressiva het hart kunnen ontregelen, was al langer bekend. In 2008 vond de Nederlandse cardioloog Hanno Tan de eerste aanwijzingen hiervoor. In een interview met Kennislink zegt hij dat de werking op het hart komt door natriumkanaaltjes die door antidepressiva worden beïnvloed. ‘Deze kanalen zijn belangrijk voor de prikkelbaarheid van het hart’, legt Tan uit.

Onderzoeker Carmilla Licht legde in 2010 ook een verband met het hart, alleen net iets anders. Gebruik van antidepressiva geeft een grotere kans op hart- en vaatziekten, stelde zij, mogelijk door een ontregelende werking op het autonome zenuwstelsel. Dat zijn de zenuwen die zorgen voor de automatisch aangestuurde processen, zoals het hart.

Het FDA onderzoek van 2011 wijst op een andere mechanisme. Sommige antidepressiva blijken bij de gebruikers het QT-interval te verlengen. De pieken en dalen op een hartfilmpje worden aangeduid met de hoofdletters P, Q, R, S en T. De tijd tussen Q en T is de periode waarin de hartspiercellen ontspannen na een elektrische prikkel. Goede kans dat de natriumkanaaltjes waar Hanno Tan het over had, daar inderdaad bij betrokken zijn. Worden die geblokkeerd, dan duurt de herstelperiode van de hartcellen langer. Een verlengd QT-interval is – ook bij niet-gebruikers – een risicofactor voor een gevaarlijk, mogelijk fataal type hartritmestoornis.

 

Aangepaste dosering

Lundbeck, fabrikant van antidepressiva, gaf gehoor aan de waarschuwing van de FDA over QT-verlenging. Ze verzonden een herziene bijsluiter voor hun antidepressivum Cipramil®, de merknaam van citalopram in Nederland. ‘Een oranjehandbrief heet dat’, zegt Luuk van Kesteren van Lundbeck. ‘Daarmee hebben we voorschrijvers van ons middel ervan op de hoogte gebracht dat de maximum dosering van 60 moest worden teruggebracht naar 40 milligram per dag. Voor de 65plusser is dit bijgesteld naar 20 milligram per dag.’

Toch was de waarschuwing van de FDA gebaseerd op een relatief kleinschalig onderzoek. Nu pas heeft een veel grotere studie bevestigd dat deze verstorende bijwerking er inderdaad is, staat inBritish Medical Journal. Hiervoor zijn de medische gegevens van 38.000 patiënten ingekeken. De studie bevestigde de dosisafhankelijke verlenging van het QT-interval, maar onderzocht niet hoe veel groter het risico op hartritmestoornissen daadwerkelijk is.

Voor Lundbeck zei het eerste onderzoek onder 120 proefpersonen al genoeg om actie te ondernemen. ‘Dat aantal is voldoende om wat over de veiligheid van Cipramil® te kunnen zeggen. Het nieuwe onderzoek geeft ons wat dat betreft geen nieuwe informatie’, aldus van Kesteren.

Ook andere antidepressiva komen in het onderzoek naar voren. Niet alleen Cipramil®-gebruikers, maar ook gebruikers van Sarotex/Tryptizol en het nieuwe antidepressivum Lexapro hebben een dosisafhankelijk verhoogd QT-interval. Opvallend genoeg hadden andere middelen zoals Prozac, Paxil en Zoloft dat effect niet.

De Amerikaanse hoofdonderzoeker Roy Perlis zegt in het persbericht dat voorzichtigheid geboden is bij het interpreteren van de resultaten. ‘Het is niet de bedoeling dat mensen opeens gaan stoppen met hun antidepressiva, omdat ze bang zijn voor de risico’s van hartritmestoornissen. Wel zou het verstandig zijn als je nieuwe antidepressiva gaat gebruiken en andere risicofactoren voor ritmestoornissen hebt, om Citalopram te vermijden’.

Als het aan Lundbeck ligt, hoeft dat vermijden niet. ‘Als je onze Cipramil® volgens de bijsluiter gebruikt en aan de maximale dosering houdt, dan is er geen reden om aan te nemen dat het een verhoogd risoco op hartfalen heeft. Met de aangepaste dosering garanderen wij de gebruikers dat Cipramil® veilig is.’

 

Bron: wetenschap24.nl

(c) M. Klerk

Dit bericht is 17353 keer gelezen.

Facebooktwitterlinkedinmail